Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

KB Reïntegratie

Eind november 2016 verscheen het KB Reïntegratie om langdurig zieke medewerkers terug naar werk te begeleiden. De arbeidsgeneesheren spelen een coördinerende rol en eigenen zich ongeveer alle taken toe. Toch worden ook "andere bevoegde preventieadviseurs" vernoemd. Daaronder kan men verstaan dat...
Lees meer

Zware beroepen: welzijn als pasmunt?

Fysiek zwaar werk is een criterium om vervroegd op pensioen te kunnen gaan. Daarvoor wil men een lijst opstellen van beroepen die daaraan beantwoorden. De welzijnswetgeving verplicht het voorkomen en aanpakken van dergelijke jobs. Een lijst van zware beroepen zou dus inbreuken hiertegen...
Lees meer

PPT Ergonomie en beroepsziekten

De studiedag "Ergonomie en beroepsziekten" gaf een interessant overzicht van de blootstellingscriteria van ergonomiegerelateerde beroepsziektes, afgewisseld met cases recht uit de praktijk. De presentaties kan u hieronder vinden: - Presentatie rug en tillen: Joeri Luts (FBZ) - Casus rug en tillen:...
Lees meer

Ergonomie tijdens evacuatie bij brand

Tijdens het event "The Way to Health and Safety" op 18 en 19 oktober werd getoond hoe brandpreventie met bijhorende evacuatie aangepakt wordt op het UZ Gent. Heidi De Coninck en Filip Buckens van de VerV werkgroep zorg maakten de rol van ergonomie duidelijk in dergelijke noodsituaties. Enerzijds is...
Lees meer

Preventieadviseur van de toekomst

Op 13 oktober waren de inrichters van de opleidingen preventieadviseur te gast bij het PVI in Antwerpen. Cobeprev, het consortium van verenigingen van preventieadviseurs, stelde daar ook zijn visie op de preventieadviseur van de toekomst voor. Basisgedachte is een brede multidisciplinaire vorming...
Lees meer

Promopakketten VerV

Wil je jouw bedrijf of product meer in de kijker zetten bij de ergonomen, dan biedt VerV enkele mogelijkheden aan via de website, nieuwsbrief of studiedagen.  - Website: vermelding van logo bij de partners - Nieuwsbrief: vermelding van logo onderaan de nieuwsbrief - Publi-artikel: product in...
Lees meer

Ppt Vlaamse Tilthermometer

De werkgroep van de zorgsector had de koppen bij elkaar gestoken om een Vlaamse versie van de Tilthermometer te ontwikkelen. Basis daarvoor waren de ervaringen van de zorginstellingen bij het toepassen van de methode. Securex Gent vormde het decor voor deze interessante studiedag, waarop de nieuwe...
Lees meer

Ppt Ergonomie - PreNNE Kortrijk

Het thema ergonomie kwam uitgebreid aan bod op de Prenne te Kortrijk. Op de netwerkevent voor preventieadviseur had VerV ook gezorgd voor een aantal bijdragen. Presentatie "Werkbaar Werk" - Roeland Motmans Presentatie "Minder zitten in praktijk" - Stephan Tomlow   Presentatie "Start to...
Lees meer

Verslag alternatieve zitoplossingen

Voor mensen met specifieke klachten bestaan er alternatieve zitoplossingen. Deze poll wou eens aftoetsen wat in praktijk toegepast wordt in de bedrijven en wat de ervaringen zijn. De zit-statafel blijkt aan een opmars bezig. De bureaustoel op maat blijkt op de werkvloer meer voor te komen dan...
Lees meer

Eerste schooldag voor specialisatie ergonomie

De start na de specialisatiemodule ergonomie nadert met rasse schreden. Op 27 september gaat de opleiding opnieuw van start. Na een onderbreking van zeven jaar kan er terug een nieuwe lichting preventieadviseurs ergonomie afstuderen. De Vlaamse ergonomie vereniging heeft zich sterk bezig gehouden...
Lees meer