Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Congressprokkels Anneleen Verhaeghe

In de aanloop van het ergonomiecongres laten we telkens een deelnemer aan het woord. Tom Vermeulen, interne preventieadviseur, was bij de eerste inschrijvingen voor het Ergonomiecongres. VerV vroeg waarom hij er zeker bij wil zijn en voor welke sessies hij heeft gekozen? Lees hier zijn...
Lees meer

Ergonomiecongres 18/10 - kantoor

Geconcentreerd werken blijft een uitdaging op kantoor, ook in de hybride context. Aandacht voor ergonomie kan bijdragen tot meer focus op kantoor. Op het Ergonomiecongres (18/10) wordt een hele track kantoor aan dit thema gewijd. In de sessie “hybride werken” worden vooral ervaringen en goede...
Lees meer

Ergonomie 2030: eerste resultaten

De bevraging “Ergonomie 2030” vormt de eerste aanzet om na te denken aan een strategie om ergonomie verder te ontwikkelen. Volgende stap zijn focusgroep gesprekken per doelgroep uit de respondenten. Hier volgen alvast de belangrijkste accenten van de bevraging, die nog dieper zullen besproken...
Lees meer

Congressprokkels: Tom Vermeulen

In de aanloop van het ergonomiecongres laten we telkens een deelnemer aan het woord. Tom Vermeulen, interne preventieadviseur, was bij de eerste inschrijvingen voor het Ergonomiecongres. VerV vroeg waarom hij er zeker bij wil zijn en voor welke sessies hij heeft gekozen? Lees hier zijn...
Lees meer

Ergonomiecongres

Op 18 oktober organiseert VerV zijn Ergonomiecongres! Dit zal een dag zijn die ergonomie ademt en iedereen samenbrengt. Elk kan daarbij zijn eigen programma samenstellen door te kiezen uit verschillende parallelle sessies of workshops. De focus zal vooral op de praktijk liggen met oefenen,...
Lees meer

Webinar "ISO22955 Akoestiek" - 16/05

De webinar rond de nieuwe ISO 22955 rond akoestiek in open kantoren wist de aandacht van meer dan 100 geïnteresseerden te trekken. Astrid Van Severen lichtte op een overzichtelijke manier de richtwaarden voor achtergrondlawaai, demping en verval toe voor zes types van kantoorruimtes. Lawaai in open...
Lees meer

Webinar "Update ISO11228-1" - 25/04

De ISO11228-1 norm rond het manueel tillen van lasten heeft eind 2021 een update gekregen. De webinar op 25/04 bekeek meer in detail de wijzigingen en nieuwigheden in de norm. Heb je deze update gemist, dan kan je hieronder de webinar opnieuw bekijken.
Lees meer

Workshops "Obese transfer" - 10/05

Op dinsdag 10 mei organiseerde VerV een zeer boeiende studiedag over de transfers van de obese zorgvrager. In de praktijkgerichte workshops werd aan de hand van concrete cases gezocht naar oplossingen. Naast kennis maken van zeer specifieke hulpmiddelen was het in contact komen met de obese...
Lees meer

Workshops "Risicoanalyse ergonomie"

De VerV praktijkrichtlijn "Risicoanalyse ergonomie" beschrijft de elementen waaruit een risicoanalyse ergonomie bestaat. Ze ... onderscheidt 12 ergonomische risico's ... kent een participatieve aanpak die zorgt voor verankering op de vloer ... is kwantitatief ... is oplossingsgericht ... de...
Lees meer

Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden Passende maatregelen te nemen (op...
Lees meer