Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Verslag Human Factors NL Jaarcongres 2022

Het Human Factors NL Jaarcongres was dit jaar over twee dagen gespreid in de mooie omgeving van Zeist. Ook VerV was present met een sessie over “de meerwaarde van ergonomie.” Dit sloot aan met het congresthema “Shaping horizons”, waarbij de raakvlakken van ergonomie werden opgezocht. Daarbij stond...
Lees meer

Intervisie industrie - 27/02

Op 27 februari is VerV te gast bij Daikin Europe voor een intervisie industrie. Het thema is de structurele risicoanalyse ergonomie. Na een voorstelling van de aanpak bij Daikin is het doel verschillende aanpakken uit te wisselen met valkuilen en succesfactoren. Ben jij actief in de industrie en...
Lees meer

Opleiding "Adviseur ergonomie" 2023

De opleiding “Adviseur ergonomie” start op 3 maart 2023. Dit is een 12-daagse hands “on opleiding” rond ergonomie. Dit is een organisatie van Prevent, samen met VerV. Bedoeling is dat de cursist de tools in de vingers heeft om praktisch aan de slag te gaan met het analyseren van een werkpost. Een...
Lees meer

VerV op het HEPS congres

Begin november vond in Nederlands het internationale HEPS congres plaats, drie dagen wetenschappelijk onderzoek in de zorgsector. Onder de sprekers waren ook enkele VerV leden te vinden. Aline Ollevier lichtte het eUlift project toe, een online leerplatform voor ergonomie in de zorg. VerV is een...
Lees meer

Webinar "Zelfredezaamheidsradar" - 13/02

Op 13/02 organiseert VerV een webinar rond de "Zelfredzaamheidsradar". Dit is een instrument om de zelfredzaamheid van de cliënt te beoordelen op op zoek te gaan naar hulpmiddelen om deze te verbeteren. Praktisch: Wanneer: maandag 13/02 van 15u00 tot 16u00 Wie: alle geïnteresseerden in de...
Lees meer

Intervisie kantoor - 09/02

Op 09 februari komen de VerV leden samen bij KU Leuven voor een intervisie kantoor. Het thema zal de risicoanalyse beeldschermwerk en telewerk zijn. Doel is enerzijds een uitwisseling hoe men dit in praktijk kan aanpakken en anderzijds het delen van concrete resultaten uit de risicoanalyses. Ben...
Lees meer

Intervisie zorg - 16/03

Op 16 maart nodigt AZ Alma de VerV leden van de zorg uit voor een intervisie. Doel is ervaringen uit te wisselen rond hoe men nu ergonomie best aanpakt in de praktijk. Daarbij staan de Beleidsspiegel, de Tilthermometer en de mobiliteitsklassen (MK5) centraal. Deze tools zijn vrij toegankelijk, waar...
Lees meer

Ergonomiecongres

Op 18 oktober was het zover. VerV organiseerde zijn eerst Ergonomiecongres en het was er meteen boenk op! Met meer dan 50 verschillende sessies was er voor ieder wat wils. De werkgroepleden stonden paraat om alles in goede banen te leiden. De locatie en het goede weer zorgden voor de finishing...
Lees meer

Studiedag "Goede praktijken in ergonomie" - 24/01

De jaarlijke studiedag "Goede praktijken in ergonomie" vindt plaats op 24 januari 2023 te Brussel. Op deze Nieuwjaarsontmoeting wordt teruggeblikt op goede praktijken van het voorbije jaar. Onderzoeken naar kantoorinrichting, chronische rugpijn en hulpmiddelen in de zorg staan centraal. Daarnaast...
Lees meer

Winnaars 10-10-10 campagne

Op 10 oktober was het weer tijd voor de 10-10-10 campagne. Daarin roepen VerV en Vlaams Instituut Gezond Leven op om op 10 oktober het zitten 10 minuten te onderbreken. Deze oproep werd massaal gedeeld.  Uit de foto's op sociale media werden uiteindelijk drie winnaars gekozen. Ze krijgen een...
Lees meer