Verslag "Mensgericht ontwerpen"

Op 7 november was het verzamelen geblazen in Leuven voor de masterclass "Mensgericht ontwerpen". Aan de hand van praktijkvoorbeelden en een oefening werd de systeemaanpak van ergonomie als ontwerpdiscipline toegelicht. Spreker van de dag was Sjoerd Reinstra. Hij maakte de leidende rol duidelijk die een ergonoom kan spelen vanaf het begin van het ontwerpproces. Knap!

Presentatie Masterclass Mensgericht Ontwerpen (.pdf)

Systeemaanpak
Een kort loopje doorheen de geschiedenis leidde tot het doel van ergonomie: ontwerpen voor een goede prestatie, veiligheid, gezondheid en comfort van de gebruikers. Daarvoor is een systeembenadering vereist. Dit betekent dat men de interactie tussen mens en machine in een breed perspectief bekijkt met aandacht voor omgeving, tijd, enz... Dit gaat verder dan de zogenaamde "minimale ergonomie" die erop gericht is om zo goedkoop mogelijk te zijn of strikt te voldoen aan de wetgeving.

Ontwerpproces
Een ontwerp van een nieuwe werkpost is een serieus project. De opdrachtgever engageert zich in een proces dat bestaat uit verschillende stappen: voorbereiding, analyse, ontwerp, uitvoeren, realisatie en evaluatie.

- In de voorbereiding worden de systeemgrenzen en randvoorwaarden bepaald. In het herontwerp van een sorteerwerkplek in een postcentrum, kunnen bijvoorbeeld de postzakken of bakken niet aangepast worden. Het systeem speelt zich dus af binnen de fysieke ruimte van de postsorteerder. Tijd, geld, projectcoördinatie,... zijn randvoorwaarden die vanaf het begin duidelijk moeten zijn.

- Een grondige analyse vraagt zijn tijd en een participatieve aanpak. In de formele analyse tracht men te achterhalen wat er dient te gebeuren en hoe deze taken/handelingen uitgevoerd worden. Dit kan aan de hand van documenten zoals grondplan, uurroosters, RIE, enz... Andere mogelijkheid zijn interviews of enquêtes. Veel informatie wordt ook gehaald door te observeren, eenvoudig door mee te lopen tot complex door videoregistratie. Al deze informatie moet vervolgens gestructureerd worden om te komen tot een programma van eisen. Deze zijn cruciaal in het ontwerpproces. Ze bepalen de verdere ontwerpoplossingen.

- Ontwerpen gebeurt op basis van het programma van eisen, van algemeen naar specifiek. Op een vlekkenplan kan een eerst schetsontwerp getoond worden. Dit heeft nog niet mooi uitgetekend te zijn, het is een instrument om het gesprek met de gebruikers aan te gaan. Na een eerste overlegronde kan men een aantal functionele ontwerpen maken, dat al concreter zijn. Hierover kunnen de gebruikers voor- en nadelen opsommen en aanpassingen voorstellen. Wanneer het ontwerp een meer definitieve vorm krijgt, kan een mock up gemaakt worden om te testen in realiteit.

- Daarna volgen de stappen van uitvoeren, realisatie en evaluatie. Gebruikersparticipatie in al deze stappen blijft een belangrijke meerwaarde. Meest interessant is als dezelfde groep gebruikers vanaf het begin het hele proces mee doorloopt. Dit creëert draagvlak en betrokkenheid, het is "hun" ontwerp.

In de namiddag volgde een praktijkoefening rond een sorteerlijn in een postcentrum. In groepjes werd er gediscussieerd en gebrainstormd over nieuwe oplossingsmogelijkheden. Het was een interessante ervaring om te zien hoe collega's de zaken aanpakken en samen tot iets nieuws te komen. Het was een aangename en onderhoudende masterclass, waarbij we goed verzorgd werden door de mensen van het Park Inn hotel.

Nieuws

Ergonomiecongres 2022

Op 18 oktober organiseert VerV zijn Ergonomiecongres! Dit zal een dag zijn die ergonomie ademt en iedereen samenbrengt. Elk kan daarbij zijn eigen programma samenstellen door te kiezen uit verschillende parallelle sessies of workshops. De focus zal vooral op de praktijk liggen met oefenen,...
Lees meer

Webinar "ISO22955 Akoestiek" - 16/05

De webinar rond de nieuwe ISO 22955 rond akoestiek in open kantoren wist de aandacht van meer dan 100 geïnteresseerden te trekken. Astrid Van Severen lichtte op een overzichtelijke manier de richtwaarden voor achtergrondlawaai, demping en verval toe voor zes types van kantoorruimtes. Lawaai in open...
Lees meer

Webinar "Update ISO11228-1" - 25/04

De ISO11228-1 norm rond het manueel tillen van lasten heeft eind 2021 een update gekregen. De webinar op 25/04 bekeek meer in detail de wijzigingen en nieuwigheden in de norm. Heb je deze update gemist, dan kan je hieronder de webinar opnieuw bekijken.
Lees meer

Workshops "Obese transfer" - 10/05

Op dinsdag 10 mei organiseerde VerV een zeer boeiende studiedag over de transfers van de obese zorgvrager. In de praktijkgerichte workshops werd aan de hand van concrete cases gezocht naar oplossingen. Naast kennis maken van zeer specifieke hulpmiddelen was het in contact komen met de obese...
Lees meer

Workshops "Risicoanalyse ergonomie"

De VerV praktijkrichtlijn "Risicoanalyse ergonomie" beschrijft de elementen waaruit een risicoanalyse ergonomie bestaat. Ze ... onderscheidt 12 ergonomische risico's ... kent een participatieve aanpak die zorgt voor verankering op de vloer ... is kwantitatief ... is oplossingsgericht ... de...
Lees meer

Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden Passende maatregelen te nemen (op...
Lees meer

Ergonomie 2030

Waar ligt de toekomst van ergonomie in België? Dat is het onderwerp van onderstaande vragenlijst en daar kan jij jouw mening over geven. Geef mee vorm aan de toekomst van ergonomie en vul de vragenlijst hier in! De vragenlijst bestaat enerzijds uit open vragen en anderzijds uit concrete stellingen...
Lees meer

Portret Sofia Scataglini

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan Sofia Scataglini, auteur van het boek "Internet of Things for Human Centered Design". Ze is werkzaam bij de Belgische Koninklijke militaire academie Koningin Astrid en...
Lees meer

Ergoday "Inclusieve Ergonomie" - 02/06

Op 2 juni 2022 vindt de Ergoday “Inclusieve ergonomie” plaats te Brussel. Ergonomie is mensgericht ontwerpen en dat geldt voor zoveel mogelijk mensen: man/vrouw, jong/oud, met/zonder beperking,… De krapte op de arbeidsmarkt maakt dit thema nog meer actueel. Inclusieve ergonomie draagt immers...
Lees meer

Intervisie exoskeletten - 23 juni

Een exoskelet is een extern harnas dat het lichaam ondersteunt en kracht geeft. De intervisie exoskeletten op 23 juni geeft de mogelijkheid verschillende exoskeletten zelf uit te testen. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de recente wetenschappelijke literatuur en een concrete praktijkstudie...
Lees meer