Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Smartphones in het verkeer

In de vorige nieuwsbrief kon u een artikel vinden over smartphones in het verkeer. Het thema bleek heel actueel en zo bleef het onderwerp regelmatig in het nieuws verschijnen. Ook andere collega's brachten nog heel wat info aan, waarvoor dank. Sven Nys bant GSM 40 dagen (VTM Nieuws) Jongeren...
Lees meer

Ergonomie op PreNNE van 01/12

De Prenne is een ontmoetingsplaats waar preventieadviseurs kunnen bijscholen, ervaringen delen en contacten leggen. Op de Prenne van 01 december in Affligem is het thema ergonomie wederom goed vertegenwoordigd. Volgende onderwerpen komen aan bod: - Veilig en gezond werken door mensgericht...
Lees meer

Poll "Alternatieve zithulpmiddelen"

Bureaustoelen zijn nog steeds de standaard in kantoren. Voor mensen met specifieke klachten of zwangere medewerkers wordt wel vaak gekeken naar alternatieve. Deze poll bevraagt jullie ervaring of mening met deze alternatieve zithulpmiddelen: zitballen, kniestoelen, zadelstoelen of krukken,...
Lees meer

Congres Human Factors NL - 24 en 25 november 2016

Op 24 en 25 november 2016 organiseert Human Factors NL in samenwerking met de Stichting Registratie ergonomen (SRe) een congres in het teken van de menselijke factor in de digitale wereld. Het congres vindt plaats in Amersfoort. Donderdag 24 november verzorgen de CREE en FEES een Engelstalige dag;...
Lees meer

Thema maand van de ergonomie is "Ergonomie voor alle leeftijden"

Oktober is maand van de ergonomie. Dit initiatief gaat uit van de overkoepelende Europese vereniging voor ergonomie, FEES. Als thema werd gekozen om aan te sluiten met het thema van het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het werk. Dat is voor de periode 2016-2017 “Gezonde...
Lees meer

Verslag poll "Tilthermometer"

1. Tilthermometer als bruikbare methode De invullers van de poll zijn het er over eens, de Tilthermometer is een bruikbare methode om een risicoanalyse uit te voeren. Toch is er meer nodig dan alleen een risicoanalyse. Een deel geeft dan ook aan dat de tool slechts een aanvulling is op of past...
Lees meer

Premus 2016: een overzicht

Dit wetenschappelijk congres over de preventie van musculoskeletale aandoeningen vond dit jaar plaats in Toronto. Nieuwe ontwikkelingen op vlak van onderzoek kwamen hier uitgebreid aan bod. 1.Reviews De denkoefening die hier aan bod kwam, is hoe een wetenschappelijke review kan bijdragen tot het...
Lees meer

Poll "Evaluatie Tilthermometer"

De werkgroep voor de zorgsector wil een Vlaamse versie van de Tiltherometer maken. Aanleiding was de boeiende studiedag van twee jaar geleden met Nico Knibbe. Om input te verzamelen van het werkveld, deze poll: Vul hier de poll in Op 27 juli in Gent zal de werkgroep zorg een nieuw voorstel...
Lees meer

Studiedag "Naar een Vlaamse Tilthermometer"

Op 22 september en 1 december organiseert de VerV twee studiedagen rond een Vlaamse versie van de Tilthermometer. Tijdens de grote vakantie zal de werkgroep zorg deze uitwerken op basis van de input van het werkveld. Een eerste voorstelling gebeurt op 22/09. Daarna kan iedereen aan de slag met deze...
Lees meer

Verslag poll "Minder zitten op kantoor"

Dat het thema minder zitten op kantoor leeft bij de ergonomen, mag duidelijk zijn. Iedereen is op zoek hoe men dit kan aanpakken in praktijk, maar toch is er ook al heel veel getest en ingevoerd. Een bloemlezing van de resultaten... 1. Zit-statafels Zit-statafels zijn aan een tweede leven bezig....
Lees meer