Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Inzendingen "Goede praktijk ergonomie 2016"

Met 20 inzendingen kende deze eerste prijs voor "Goede praktijk ergonomie 2016" een mooie respons. Opvallend was het brede publiek dat met ergonomie bezig is: van preventieadviseur niveau I tot II, van bachelor LO tot master productontwikkeling, van studerende tot werkende ergonoom... Hieronder een...
Lees meer

Portret: VerV lid aan het woord (Sven)

De Vlaamse Ergonomie Vereniging (VerV) is het voorbije jaar snel gegroeid tot het grootste ergonomienetwerk in België. Onder de leden zijn bekende en nieuwe namen te vinden, preventieadviseurs specialisten en generalisten, ergonomen en niet-ergonomen,... voor elk wat wils. Om zicht te krijgen op...
Lees meer

Bedrijfsbezoek Coca Cola

Op 21 maart was Coca Cola de gastheer voor een bedrijfsbezoek met de focus op ergonomie. De koppeling tussen theorie en praktijk zorgde voor een inspirerende namiddag. Evaluatie van de fysieke belasting - Machteld Van de Woestyne (.pdf) De strategie van Coca Cola is om de productie lokaal te...
Lees meer

Beste wensen voor 2017!

Vanuit de VerV wensen we al onze leden veel energie en goesting om ergonomie op de kaart te blijven zetten. VerV wil blijven inzetten op het delen van deze ervaringen door middel van studiedagen. In 2017 willen we verder bouwen op de afgelegde weg tijdens het voorbije jaar. Een terugblik... Start...
Lees meer

Specialisatie ergonomie: cursist aan het woord (Ronny)

De specialisatie ergonomie draait op volle toeren. Vernieuwd is de modulaire aanpak waarvan de eerste twee modules reeds volledig doorlopen zijn. Tijd voor een eerste stand van zaken en hiervoor gingen we te rade bij enkele cursisten. 1. Kan je een korte voorstelling geven van jezelf? Waar werk...
Lees meer

Specialisatie ergonomie: cursist aan het woord (Lara)

De specialisatie ergonomie draait op volle toeren. Vernieuwd is de modulaire aanpak waarvan de eerste twee modules reeds volledig doorlopen zijn. Tijd voor een eerste stand van zaken en hiervoor gingen we te rade bij enkele cursisten. 1. Kan je een korte voorstelling geven van jezelf? Waar werk...
Lees meer

Studiedag Vlaamse Tilthermometer - deel 2

Op 1 december kwamen de deelnemers aan de studiedag "Vlaamse Tilthermometer" terug samen om de opgedane ervaring met elkaar te delen. Op de eerste dag was de nieuwe tool voorgesteld en ingeoefend. Daarna waren de deelnemers zelf aan de slag gegaan in hun zorginstelling. Het werd een boeiende en...
Lees meer

Prijs voor "Goede Praktijk Ergonomie 2016"

Heb je het afgelopen jaar zelf een project uitgevoerd waar je fier op bent? Heb je binnen je opleiding een eindwerk, projectwerk of ontwerp rond ergonomie gemaakt? Stuur deze goede praktijk zeker in en win een Deskbike. Uit de inzendingen zal een jury de Goede Praktijk Ergonomie 2016 kiezen... De...
Lees meer

Ergonomie op de Prenne 01/12/2016

Op de Prenne in Affligem stond ook heel wat ergonomie op het programma. Op dit netwerkevent voor preventieadviseur blijkt er toch steeds veel interesse in ergonomie. De bijdragen van de VerV leden kan u hieronder terugvinden:  Mensgericht ontwerpen (presentatie)  - Maarten Cox,...
Lees meer

Lidgeld 2017

Voor 2017 bedraagt het lidmaatschap 50 euro. Betalen kan via overschrijving op het rekeningnummer: BE49 363 163 574 271. Vermeld in de mededeling "Lidgeld en uw naam". Wie  een factuur nodig heeft, kan de facturatiegegevens doormailen naar info@verv.be. Waarom lid worden? - Netwerken: VerV is...
Lees meer