Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Ergoday kantoor 31/03 - Hybride werken

De Ergoday kantoor 2022 had als thema "Hybride werken". Corona heeft het beeldschermwerk grondig veranderd met een blijvende impact in de toekomst en kantoorinrichting. De sprekers deelden vernieuwende inzichten in het (her)ontdekken van het hybride werken. Deze interssante studiedag leverde veel...
Lees meer

Inzendingen VerV Ergonomieprijs 2021!

De VerV Ergonomieprijs beloont elk jaar een goede praktijk in ergonomie. In 2021 waren er heel wat interessante projecten, ontwerpen, eindwerken en realisaties op vlak van ergonomie. De inzendingen voor de VerV Ergonomieprijs 2021 kan je hieronder vinden... Inzendingen 2021: 1. Van beleid tot...
Lees meer

Charter Ter Linde

Binnen WZC Ter Linde zijn er in het verleden al heel wat inspanningen geleverd voor toepassing van een goed ergonomiebeleid. Om dit officieel en kenbaar te maken, ondertekenden de burgemeester van Hooglede-Gits, de voorzitter en de directeur van het woon-zorgcentrum het VerV Charter "Ergonomie in...
Lees meer

26/11 Belfa FM day 2021 - verslag

FM-Day is het jaarlijks congres over facilitair management met 12 sprekers over diverse onderwerpen. Omwille van de stijgende coronacijfers en het verplichte telewerk werd de gebruikelijke locatie (Brabanthal) ingeruild voor Zoom. Namens VerV kwam Wim Ponsaert aan de hand van de Praktijkrichtlijn...
Lees meer

Charter Sint-Elisabeth

Na een eerste projectweek ergonomie in 2015 organiseerde WZC Sint-Elisabeth te Duffel dit jaar zijn tweede editie. Als afsluiter van deze week werd het charter "gezonde zorg, gezonde medewerker "van de Beroepsvereniging voor Ergonomie ondertekend. Hiermee engageert de instelling zich tot het werken...
Lees meer

Prettige feestdagen!

VerV wenst u prettige feestdagen en een ergonomisch 2022! Om het jaar goed in te zetten, opent VerV het jaar met de online studiedag "Goede praktijken ergonomie". Dit is het jaarlijks ontmoetingsmoment voor ergonomen en ergonomie-geïnteresseerden. Inschrijven kan hier. In 2022 staan ook de...
Lees meer

Mentale vermoeidheid en werkprestatie

Wat is de invloed van mentale vermoeidheid op je werkprestatie? Op kantoor kunnen we ons er iets bij voorstelen, maar wat betekent dit bij fysieke jobs? Op de studiedag "Goede praktijken in ergonomie" op 25/01 zal Renée Govaerts van de VUB haar studie rond mentale vermoeidheid toelichten. We zijn...
Lees meer

Sedentair gedrag en hybride werken

Hoeveel zit jij als je thuiswerkt? Zit je meer of minder dan als je op kantoor werkt? Een Zweedse studie toonde aan dat we bij thuiswerk evenveel zitten als bij werken op kantoor... Op de studiedag "Goede praktijken in ergonomie" (25/01) licht An Bogaerts van KULeuven de resultaten van haar...
Lees meer

Intervisie "Hulpmiddelen industrie" - 06/12

De intervisie rond hulpmiddelen in de industrie is geannuleerd. Door de stijgende Coronacijfers is het niet opportuun of essentieel om deze bijeenkomst fysiek te laten doorgaan. Er is ook geen online vervangprogramma voorzien! Het doel was immers de hulpmiddelen te zien, te voelen, te testen,...
Lees meer

Intervisie "Verlichting" - 15/11

Op 15 november organiseerde VerV een intervisie rond de werkplekverlichting en dat in het labo lichttechnologie van de KUL te Gent. In de voormiddag kwamen enkele theoretische sessies aan bod met nieuwe inzichten rond verlichting. Het concept "integrale verlichting" en de huidige kennis...
Lees meer