Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Intervisie houdingsanalyse

Op 25 april houden we een intervisie rond 3D houdingsanalyse. Het meten van de houding in 3D wordt steeds makkelijker, maar wat kunnen we nu juist met de resultaten doen? In deze intervisie krijg je een korte voorstelling van de huidige systemen en hun resultaten. Daarna volgt een discussie over...
Lees meer

Spreker in de kijker - Els De Wael

Op 19 maart 2024 staat de Ergoday Kantoor opnieuw gepland. Het vertrekpunt is de vernieuwde praktijkrichtlijn kantoorinrichting en de toepassing ervan in de praktijk. Op het programma staan verschillende sprekers die hun case study komen toelichten, waaronder Els De Wael.  Wie ben je en...
Lees meer

Spreker in de kijker - Marieke De Craemer

Op 23 januari 2024 organiseren we opnieuw de studiedag 'Goede praktijken in ergonomie'. Tijdens deze nieuwjaarsontmoeting staan er enkele sprekers op het programma en die laten we graag op voorhand al even aan het woord. Marieke De Craemer komt spreken over sedentair gedrag en bewegen. Wie ben je...
Lees meer

Lidgeld VerV 2024

Het lidgeld bij VerV voor 2024 bedraagt 75€. Begin januari zal hiervoor een factuur doorgestuurd worden. Betalen kan via overschrijving op het rekeningnummer: BE49 363 163 574 271. Wie zich bij het Ergonomiecongres en later lid heeft gemaakt, hoeft in 2024 geen nieuwe bijdrage te betalen. Ook de...
Lees meer

Webinaire "Directives pratiques sur le travail sur écran" - 04/12

La nouvelle directive pratique de la VerV sur le travail sur écran s'agit d'un large consensus entre les ergonomes sur l'aménagement des bureaux, le poste de travail réglable, le travail concentré, les facteurs environnementaux, la lutte contre les comportements sédentaires et le travail à...
Lees meer

Webinar "praktijkrichtlijn kantoor" - 04/12

De VerV praktijkrichtlijn is een breed gedragen consensus van ergonomen over de kantoorinrichting, een verstelbare werkplek, geconcentreerd werken, de omgevingsfactoren, het aanpakken van sedentair gedrag en thuiswerk. Deze webinar licht de nieuwigheden toe. Deze webinar geeft toelichting bij de...
Lees meer

Ergoday kantoor - 19/03

Op 19 maart houden we onze Ergoday kantoor rond de toepassingen van de vernieuwde praktijkrichtlijn kantoorinrichting. De studiedag wordt opgebouwd rond praktijkvoorbeelden hoe bedrijven in praktijk omgaan met de stellingen. Schrijf je hier in Programma: 13u00: Ontwerpchecklist op basis van de...
Lees meer

Sprekers in de kijker - Monique Vermeulen & Karin Leeuwenberg

Op 23 januari 2024 organiseren we opnieuw de studiedag 'Goede praktijken in ergonomie'. Tijdens deze nieuwjaarsontmoeting staan er enkele sprekers op het programma en die laten we graag op voorhand al even aan het woord. Monique Vermeulen en Karin Leeuwenberg van de Nederlandse Politie komen...
Lees meer

Sprekers in de kijker - Luc Royens & Cindy Van Gorp

Op 23 januari 2024 organiseren we opnieuw de studiedag 'Goede praktijken in ergonomie'. Tijdens deze nieuwjaarsontmoeting staan er enkele sprekers op het programma en die laten we graag op voorhand al even aan het woord. Luc Royens en Cindy Van Gorp van het Heilig Hart Ziekenhuis in Lier komen...
Lees meer