Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Webinar VerV Tilthermometer - 05/03

Op 5 maart (15u) organiseren we een webinar waar we de VerV Tilthermometer demonstreren en tonen hoe je deze zelf in de praktijk kan gebruiken.  De VerV Tilthermometer beoordeelt individueel de mobiliteit van de zorgvrager en bekijkt per transfer welke hulpmiddelen gebruikt worden. De...
Lees meer

Spreker in de kijker - Thomas De Lombaert

Op 23 januari 2024 organiseren we opnieuw de studiedag 'Goede praktijken in ergonomie'. Tijdens deze nieuwjaarsontmoeting staan er enkele sprekers op het programma en die laten we graag op voorhand al even aan het woord. Thomas De Lombaert komt spreken over de invloed van autonomie op het welzijn...
Lees meer

Spreker in de kijker - Bart Cillekens

Op 23 januari 2024 organiseren we opnieuw de studiedag 'Goede praktijken in ergonomie'. Tijdens deze nieuwjaarsontmoeting staan er enkele sprekers op het programma en die laten we graag op voorhand al even aan het woord. Bart Cillekens mag de spits afbijten.  Wie ben je en wat is je link met...
Lees meer

Bedrijfsbezoek Audi Brussels - 29/02/2024

Op 29 februari organiseert VerV een bedrijfsbezoek aan Audi Brussels. Daar zullen ze hun aanpak ergonomie toelichten van preventie en re-integratie. Audi gebruikt hiervoor zijn eigen methodes, maar de systematiek is inspirerend om je eigen werking aan af te toetsen. Benieuwd?...
Lees meer

Praktijkrichtlijn kantoorinrichting

De VerV praktijkrichtlijn "Kantoorinrichting" kende een grondige update eind 2023. Aanleiding was de hybride realiteit van het werken, thuis en op kantoor. De praktijkrichtlijn is een brede consensus van ergonomen, gespecialiseerd in beeldschermwerk. Praktijkrichtlijn "Kantoorinrichting" (.pdf) -...
Lees meer

Praktijkrichtlijn verplaatsen van personen

De praktijkrichtlijn "verplaatsen van personen" kende een update in 2023. Deze is het resultaat van een brede consensus onder de zorgspecialisten in België over de mobiliteitsklassen en de vereiste hulpmiddelen per transfer. Praktijkrichtlijn "Verplaatsen van personen" NL 1. Zorgvragers kunnen...
Lees meer

VerV Ergonomiecongres 2023

Het Ergonomiecongres was top! Een dag vol inspiratie en netwerking met 300 deelnemers, 45 sprekers, 22 sponsors en 17 helpende handen. Bedankt! Presentaties: Keynote Doorbreek de cylcus van werkplek naar spreekkamer - Paul Kuijer Zorg praktijk Workshop permanente lakens - Tineke Lauwers Workshop...
Lees meer

Nieuwe praktijkrichtlijnen zorg en kantoor

Ter gelegenheid van het Ergonomiecongres worden twee nieuwe praktijkrichtlijnen gepresenteerd: * Praktijkrichtlijn "Verplaatsen van personen" Nieuw is een duidelijk beslisdiagram voor het bepalen van de mobiliteitsklassen. Dat geeft een gemeenschappelijke taal over de verschillende sectoren van de...
Lees meer

Winnaars 10-10-10 campagne

Op 10 oktober om 10u het zitten 10 minuten onderbreken, maak er een foto van en post het op sociale media... Dat is het concept en jullie hebben dat ook massaal gedaan. Niet alleen op kantoor, maar ook de scholen zetten dit jaar hun beste beentje voor. Proficiat aan allen en bedankt hiervoor! Mooi...
Lees meer

Webinar "praktijkrichtlijn zorg"

Deze webinar geeft meer uitleg over de nieuwe praktijkrichtlijn "verplaatsen van personen". Deze consensus werd vernieuwd, verfijnd en ook meer toepasbaar voor thuiszorg en WZC gemaakt. Bekijk presentatie "Praktijkrichtlijn verplaatsen van personen" (.pdf) Deze webinar geeft toelichting bij de...
Lees meer