Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Tilliften obese patiënt

Is een tillift bij een obese patient gewoon een maatje meer? Ontdek de aandachtspunten van tilliften bij obese personen tijdens de workshops "obese transfer" op 10 mei te Affligem. Schrijf je hier in. Tijdens deze praktische workshops rond obese of bariatrische patiënten worden de transfers in...
Lees meer

Ergonomiecongres 2022

Op 18 oktober organiseert VerV zijn Ergonomiecongres! Dit zal een dag zijn die ergonomie ademt en iedereen samenbrengt. Elk kan daarbij zijn eigen programma samenstellen door te kiezen uit verschillende parallelle sessies of workshops. De focus zal vooral op de praktijk liggen met oefenen,...
Lees meer

EU OSHA awards gezonde werkplek

In het kader van de Europese campagne “Verlicht de last” reikt EU OSHA awards uit voor goede praktijken voor een gezonde werkplek. In 2021 verzamelde elk land goede praktijkvoorbeelden waarbij ergonomie een belangrijke rol speelt. Daaruit selecteerde het nationale focal point van België volgende...
Lees meer

Gids hybride werken Microsoft

Microsoft verzamelde alle ervaringen over hybride werken in een gids. Patrick Viaene licht deze hybride context voor personen, plaatsen en processen toe op de Ergoday "hybride werken" (31/03). Hij vertelt ook hoe ze dit zelf toepassen in België. Laat je inspireren en schrijf je hier in! Een beleid...
Lees meer

Charter OC Cirkant

Charter "ergonomie in de zorg" voor OC Cirkant AARTRIJKE- OC Cirkant, de voorziening voor volwassenen met een beperking, kent het belang van zijn medewerkers en zet dus al jaren in op een sterk ergonomiebeleid. Om dit nu ook officieel te bevestigen, ondertekende de directie van OC Cirkant vandaag...
Lees meer

Opleiding "adviseur ergonomie"

VerV en Prevent organiseren samen de opleiding "adviseur ergonomie". Dat is een 12-daagse opleiding om praktisch aan de slag te kunnen gaan met ergonomie in de sectoren van kantoor, zorg en industrie. De opleiding start op 11 maart 2022 en inschrijven is nog steeds mogelijk! Schrijf je hier in Een...
Lees meer

Portret Machteld Van de Woestyne

Portret Machteld Van de Woestyne Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan Machteld Van de Woestyne, preventieadviseur ergonomie bij Attentia. Zij is de winnaar van de VerV ergonomieprijs 2021. Benieuwd naar haar...
Lees meer

Europees onderzoeksproject eUlift met VerV als partner

Met VerV, de Beroepsvereniging voor Ergonomie, zijn we als partner mee gestapt in een Europees project van Erasmus+. De komende 3 jaar zullen we met de werkgroep zorg samen met onze andere partners verder werken op het eUlift-project (2016-2019). Doel is een digitaal leerplatform te ontwikkelen...
Lees meer

Verslag studiedag "Goede praktijken in ergonomie" 2022

De jaarlijkse studiedag "Goede praktijken in ergonomie" in 2022 was opnieuw een topeditie. Op deze nieuwjaarsontmoeting werd teruggeblikt op succesverhalen van het voorbije jaar. Topics waren het hybride werken, mentale vermoeidheid, mensgericht ontwerpen in de zorg en de inzendingen van de VerV...
Lees meer

Machteld Van de Woestyne wint de VerV Ergonomieprijs 2021!

De VerV Ergonomieprijs zet elk jaar een ontwerp, eindwerk of project in de kijker. Winnaar van de Ergonomieprijs 2021 is Machteld Van de Woestyne van Attentia met het ontwerp van een (rolstoel)toegankelijke aanspuitcabine. Dit was een project bij maatwerkbedrijf Waak en in samenwerking met de...
Lees meer