Verslag "Mensgericht ontwerpen"

Op 7 november was het verzamelen geblazen in Leuven voor de masterclass "Mensgericht ontwerpen". Aan de hand van praktijkvoorbeelden en een oefening werd de systeemaanpak van ergonomie als ontwerpdiscipline toegelicht. Spreker van de dag was Sjoerd Reinstra. Hij maakte de leidende rol duidelijk die een ergonoom kan spelen vanaf het begin van het ontwerpproces. Knap!

Presentatie Masterclass Mensgericht Ontwerpen (.pdf)

Systeemaanpak
Een kort loopje doorheen de geschiedenis leidde tot het doel van ergonomie: ontwerpen voor een goede prestatie, veiligheid, gezondheid en comfort van de gebruikers. Daarvoor is een systeembenadering vereist. Dit betekent dat men de interactie tussen mens en machine in een breed perspectief bekijkt met aandacht voor omgeving, tijd, enz... Dit gaat verder dan de zogenaamde "minimale ergonomie" die erop gericht is om zo goedkoop mogelijk te zijn of strikt te voldoen aan de wetgeving.

Ontwerpproces
Een ontwerp van een nieuwe werkpost is een serieus project. De opdrachtgever engageert zich in een proces dat bestaat uit verschillende stappen: voorbereiding, analyse, ontwerp, uitvoeren, realisatie en evaluatie.

- In de voorbereiding worden de systeemgrenzen en randvoorwaarden bepaald. In het herontwerp van een sorteerwerkplek in een postcentrum, kunnen bijvoorbeeld de postzakken of bakken niet aangepast worden. Het systeem speelt zich dus af binnen de fysieke ruimte van de postsorteerder. Tijd, geld, projectcoördinatie,... zijn randvoorwaarden die vanaf het begin duidelijk moeten zijn.

- Een grondige analyse vraagt zijn tijd en een participatieve aanpak. In de formele analyse tracht men te achterhalen wat er dient te gebeuren en hoe deze taken/handelingen uitgevoerd worden. Dit kan aan de hand van documenten zoals grondplan, uurroosters, RIE, enz... Andere mogelijkheid zijn interviews of enquêtes. Veel informatie wordt ook gehaald door te observeren, eenvoudig door mee te lopen tot complex door videoregistratie. Al deze informatie moet vervolgens gestructureerd worden om te komen tot een programma van eisen. Deze zijn cruciaal in het ontwerpproces. Ze bepalen de verdere ontwerpoplossingen.

- Ontwerpen gebeurt op basis van het programma van eisen, van algemeen naar specifiek. Op een vlekkenplan kan een eerst schetsontwerp getoond worden. Dit heeft nog niet mooi uitgetekend te zijn, het is een instrument om het gesprek met de gebruikers aan te gaan. Na een eerste overlegronde kan men een aantal functionele ontwerpen maken, dat al concreter zijn. Hierover kunnen de gebruikers voor- en nadelen opsommen en aanpassingen voorstellen. Wanneer het ontwerp een meer definitieve vorm krijgt, kan een mock up gemaakt worden om te testen in realiteit.

- Daarna volgen de stappen van uitvoeren, realisatie en evaluatie. Gebruikersparticipatie in al deze stappen blijft een belangrijke meerwaarde. Meest interessant is als dezelfde groep gebruikers vanaf het begin het hele proces mee doorloopt. Dit creëert draagvlak en betrokkenheid, het is "hun" ontwerp.

In de namiddag volgde een praktijkoefening rond een sorteerlijn in een postcentrum. In groepjes werd er gediscussieerd en gebrainstormd over nieuwe oplossingsmogelijkheden. Het was een interessante ervaring om te zien hoe collega's de zaken aanpakken en samen tot iets nieuws te komen. Het was een aangename en onderhoudende masterclass, waarbij we goed verzorgd werden door de mensen van het Park Inn hotel.

Nieuws

Verslag poll "Apps Ergonomie"

Voor alles worden vandaag de dag apps ontwikkeld, dus ook voor ergonomie. De papieren versies van de ergonomietools worden digitaal aangeboden en zijn steeds toegankelijk op de werkvloer via tablet of smartphone... Maar wie gebruikt die apps en hoe gebruiksvriendelijk zijn ze? Deze poll zocht het...
Read more

Persmededeling ziekteverzuimbeleid

Op 9 april lanceerde minister Maggie De Block een persmededeling om langdurig zieken, die nog kunnen werken, beter en intenser te begeleiden naar een job. Een voorgestelde maatregel is het opstellen van een actieplan voor de langdurig zieken. Daarvoor worden op twee momenten een vragenlijst...
Read more

Wijziging KB Arbeidsplaatsen

Op 25 maart 2016 verscheen een wijziging aan het KB Arbeidsplaatsen (2012). Een aantal concrete richtwaarden rond verlichting en verluchting werden toegevoegd. Deze zijn afkomstig uit het vroegere ARAB en worden nu terug opgevist. Verlichting In het KB Arbeidsplaatsen wordt een risicoanalyse...
Read more

Verslag poll "Bureelergonomie"

In de vorige nieuwsbrief konden jullie jullie mening geven over bureelergonomie. Aanleiding was het nieuwe normvoorstel van de Nederlandse praktijkrichtlijn, NPR 1813. Een rode draad doorheen de uiteenlopende antwoorden kan je hieronder terugvinden: 1. Bureaustoel In het normvoorstel worden...
Read more

Vacature FOD Volksgezondheid

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu zoekt een preventieadviseur ergonomie om in de gemeenschappelijke preventiedienst van de overheid te werken. Link Inhoud: - adviezen formuleren en technische nota's - analyse werkposten, studies werkomgeving - antwoorden op vragen...
Read more

Rugpijn als beroepsziekte in Europa

In België staat lage rugpijn in de lijst van beroepsziektes en kan erkend worden tengevolge van trillingen en/of manueel hanteren van lasten. Daarbij zit België bij de betere leerlingen van de klas in Europa. Het betreft wel ernstige lage rugpijn met druk op één of meerdere zenuwwortels, het mono-...
Read more

Odisee start met specialisatie ergonomie

Odisee zal op 27 september van start gaan met een specialisatie ergonomie. Het betreft een dagopleiding (dinsdag) over twee jaar. Het programma bestaat uit 10 modules. Deze bestaat uit een dag theorie, praktijk, toepassing en feedback. Inschrijven kan via volgende pagina: link VerV zat in de...
Read more

VerV buigt zich over normvoorstel NPR1813

De werkgroep kantoor van de VerV buigt zich over het normvoorstel van NPR1813. Deze norm rond bureaustoelen wordt vernieuwd en wil daarbij een bredere kijk op kantoorergonomie omvatten. Daarbij vertrekken ze vanuit verschillende soorten werkplekken (persoonsgebonden werkplek, flexibele werkplek,...
Read more

Internationale RSI dag

Dit jaar is 29 februari "International RSI Awareness Day". Met deze dag wil men RSI wereldwijd extra in de kijker zetten. RSI staat voor Repetitive Strain Injury, de overkoepelende naam voor overbelastingsklachten aan de bovenste ledematen (nek, schouders, arm, elleboog, pols,...). Ook in België...
Read more

Publi - Optimaal werken

Optimaal werken in een uitgebalanceerde omgeving We bewegen te weinig. En ja dat weten we allemaal wel. We staan op, gaan naar de auto, naar ons bureau, naar de auto, naar de bank en dan weer naar bed. Voor veel mensen een herkenbaar patroon op een doordeweekse dag. We wandelen misschien een...
Read more