Verslag Ergoday industrie 2019

De Ergoday industrie pakte last minute uit met een nieuw programma rond praktische cases in de ergonomie en een intervisie rond exoskeletten. Dat leverde een inspirerende studiedag met veel interactie en gedachtenwisseling. En de nieuwe KIM tools dan? Die raakten niet tijdig gepubliceerd, maar op 21 november hernemen we deze studiedag.

Presentatie risicoanalyse ergonomie (.pdf) - Roeland Motmans

Presentatie praktijkcases ergonomie (.pdf) - Hans Op het Eyndt

De studiedag werd geopend met een fimpje over het inpakken van kiwi’s. Vraag was om in groepjes te bespreken hoe men zelf een risicoanalyse ergonomie uitvoert en deze ook effectief in groep te doen. Rode draad is dat een risicoanalyse ergonomie steeds verschillende aspecten omvat:

• screening van ergonomische risico’s
• participatief bespreken met medewerkers
• kwantitatief scoren met bijvoorbeeld de KIM tools
• eventueel metingen, studies, diepgaande analyse door expert

De risico’s van repetitief inpakken, tillen van een volle bak en trekken van transpallet waren evident. Maar ook extreme houding, langdurig staan en werkdruk verdienden de nodige aandacht. Een draaischijf als buffertafel laat een betere houding toe, alsook een schaartafel om de volle bakken op te zetten. Voor het repetitief werk en de werkdruk is jobrotatie een voor de hand liggende oplossing. Dit legde wel het verschil bloot tussen een risicoanalyse op taakniveau en die van de medewerker. De individuele taak kan immers wel verbeteren, maar op het einde van de dag moeten alle taken per medewerker toch gecombineerd worden en kan de totaalsom toch nog problemen opleveren...

Daarna volgden vier cases recht uit de praktijk. Een bedrijf is zich bewust van de vele ergonomische klachten en wil deze aanpakken. Ze weten echter niet goed waar te beginnen... Van elke werkpost alle bovenstaande stappen van een risicoanalyse doorlopen zou veel tijd en geld kosten. Dat is ook niet de echte vraag. Oplossing is de snelle screening of observatie omzetten in een puntenscore om de prioriteit van elke post te kunnen bepalen. In een Fifarim zou men het aantal risicofactoren en tijd kunnen combineren tot een punt. Bij Stari zou men elke risicofactor kunnen laten scoren op ongemak (VAS). Men zou ook voor elke lichaamsregio een aantal factoren zoals houding, herhaling, gewicht en omstandigheden kunnen combineren om een snelle score te bekomen. In de auto-industrie heeft men vaak een interne tool om dit te doen.

Andere case was een bestaande inpaklijn opnieuw te ontwerpen. De ergonoom wordt dan liefst betrokken bij de conceptfase of bij het eerste groene licht. Zaak is dan meteen al enkele krijtlijnen per risico te kunnen geven. Meer kwalitatief info kan men bevragen bij de medewerkers, die de knelpunten van de bestaande situatie kennen. Zo kunnen deze vermeden worden bij de nieuwe lijn. Voor het derde groene licht kunen dan concrete adviezen rond hoogtes, reikafstanden, beenruimtes, gewichten, herhaling, duur,... en dergelijke gegeven worden. Het scoren van risico’s met tools heeft hier geen echte meerwaarde.

Soms geeft een ergonoom een advies of waarschuwt hij voor mogelijke risico’s bij een nieuwe installatie, bvb een lasrobot. De efficiëntie verhoogt, de ergonomische klachten achteraf ook. Het is niet evident om dan nog verbeteringen door te voeren en daar is een doorgedreven analyse wel op zijn plaats om management te overtuigen tot bijkomende actie.

Vierde casus waren de lichamelijke klacthen bij de technische dienst. Deze hebben een heel gevarieerd takenpakket. Hiervoor is een participatieve aanpak met het bespreken van knelpunten, taken en oplossingen de meest efficiënte manier om pak te krijgen op ergonomie.

De namiddag werd geopend met een demonstratie van enkele exoskeletten. Daarna deelden deelnemers hun ervaring van concrete testen en metingen die reeds in hun bedrijf gebeurd waren met exoskeletten. Slotconclusies:

• exoskeletten hebben potentieel, maar nog verbetering nodig
• taakanalyse om bewegingen tijdens taak te matchen met range waar exoskelet ondersteunt
• informeren, demonstreren, gewennen om acceptatie te faciliteren
• preventiehiërarchie toepassen, exoskelet niet op eerste plaats
• goede resultaten bij statische taken, dynamisch veel minder
• ergonoom als specialist, arbeidsarts verwijst best door
• actieve exoskeletten komen eraan, verschuiven belasting blijft aandachtspunt
• ...

Ondanks het last minute programma werd het een heel interessante studiedag, die deed stilstaan bij de meerwaarde van een ergonoom. Het mag duidelijk zijn dat deze er zeker wel is... Met dank aan Hans Op het Eyndt voor de cases en Health2Work voor de exoskeletten.