Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Adviesgroep VerV 23/05/2023

Op 23 mei 2023 kwam de Adviesgroep van VerV voor de eerste keer samen. Doel van deze groep is om mee na te denken over de richting van de vereniging en het vakgebied ergonomie. Daarvoor werden geëngageerde VerV leden gezocht vanuit verschillende invalshoeken: interne ergonomen, onderwijs, overheid,...
Lees meer

Bijscholingsdag ergocoaches op Ergonomiecongres

Ben je ergocoach of aanspreekpunt ergonomie op je zorgafdeling? Dan kan je een bijscholingsdag ergonomie volgen op het Ergonomiecongres. Je kan kiezen voor een opfrissing van de transfers, demo's van hulpmiddelen of handvaten krijgen voor een beleid. Stel zelf je programma samen uit de...
Lees meer

Consensusoverleg kantoor

Tijdens het consensusoverleg over de praktijkrichtlijn "kantoorinrichting" werd de inhoud geupdatet voor een hybride werkcontext. Vooraf was er reeds input verzameld van een projectgroep die de h De stellingen en principes: 1. De kantoorinrichting faciliteert concentreren, communiceren, samenwerken...
Lees meer

Webinaire "Thermomètre de levage"

Le 22 mai, VerV et BES ont organisé un webinaire autour du thermomètre de levage en français. Cette méthode d'analyse des risques est décrite dans la norme ISO/TR12296 sur la manutention manuelle des personnes. Un grand merci à Tim Van Huygevoort pour nous apprendre les bases du Tilthermomètre et...
Lees meer

Webinar "Beoordelen van armkracht" - verslag

Op de VerV webinar rond het beoordelen van armkracht werden twee wetenschappelijke publicaties besproken: 1. Databank armkrachten Op basis van de locatie van de handen en de richting van de kracht berekent de tool de maximale kracht voor de gekozen doelgroep. 2. Werken boven schouderhoogte Boven...
Lees meer

Consensusoverleg zorg - verslag

Op het VerV consensusoverleg over de praktijkrichtlijn "verplaatsen van personen" werden volgende stellingen voorgelegd voor een consensus. Na de nodige discussie, verfijning en nuance, was er een overeenstemming over: 1. Zorgvragers kan men indelen in vijf mobiliteitsklassen 2. Het VerV...
Lees meer

VerV op het Congres Navorming Veiligheidsinstituut

Op het Congres Navorming van het Veiligheidsinstituut (AP Hogeschool) verzorgde VerV twee bijdragen rond ergonomie: 4 mei: Rol van ergonomie bij re-integratie Roeland Motmans Het nieuwe KB re-integratie voorziet het stappenplan bij een formeel re-integratieproject, maar moedigt daarnaast ook de...
Lees meer

Human Factors kaart van Vlaanderen

Het tijdschrift voor Human Factors van de ergonomievereniging uit Nederland heeft een nieuwe rubriek: Human Factors in Vlaanderen! Vanuit VerV is Tuur van der Have  toegetreden tot de redactieraad van het tijdschrift. Vanuit die rol zal hij invulling geven aan deze rubriek. In deze eerste...
Lees meer

Ergoday "Werken met focus"

Op 30 maart vond de Ergoday "Werken met focus" plaats. Met de recente wetgeving rond deconnectie is het relevant even stil te staan met hoe mensen vandaag met focus kunnen werken op kantoor. Als ergonoom kan men via het ontwerp ook de mogelijkheden om te concentreren en deconnecteren stimuleren of...
Lees meer

Verslag "Werkbaar werkt!"

Op 29 maart 2023 organiseerde SERV het event “Werkbaar werkt!” in het Herman Teirlinckgebouw te Brussel. Na  de opening van de dag door Danny Van Assche (ondervoorzitter SERV – Unizo) en Caroline Copers (voorzitter SERV – ABVV) kwam Vlaams minister van werk Jo Brouns aan het woord. Zijn...
Lees meer