Verslag kantoorergonomie

De studiedag "Evidence based ergonomics" werd dit jaar voor het eerst georganiseerd met als thema kantoorergonomie. Bedoeling was een seminarie voor en door de Europees Ergonomen te voorzien waarbij wetenschappelijke artikels worden ter discussie gesteld. Uiteraard was iedereen welkom om te komen luisteren, wat met 25 deelnemers zorgde voor een goed gevuld leslokaal in het Gymnasium van de KULeuven.

Freddy Willems - Meten van piekbelasting en invloed op klachten
BES NL - Resultaten vragenlijst studiedag 2011
Veerle Hermans - Landschapskantoren en verlichting
Luc De Vriendt - Landschapskantoren en geluid
Jan Seghers - Minder zitten is niet gelijk aan meer bewegen


Freddy Willems opende de studiedag met een artikel dat het computergebruik effectief is gaan meten of tellen. Dit geeft andere resultaten dan wanneer men dat subjectief bevraagd aan de beeldschermwerkers. Op basis van deze objectieve gegevens gingen de onderzoekers piekbelastende dagen en weken definiëren: meer dan 4 uur per dag, meer dan 160 aanslagen per minuut, meer dan 20 muiskliks per minuut,... De ervaren klachten werden subjectief bevraagd. Opvallend was dat de studie geen verband vond tussen piekbelasting en lichamelijke klachten. Wanneer men verder ging differentiëren, bvb aantal muiskliks, dan werden wel correlaties zichtbaar. De criteria waren dus mogelijks niet specifiek genoeg om verbanden te vinden. Over een controlegroep werd in het artikel niet gesproken.

Huget Desiron vertelde over een systematische review waarin ze een concreet antwoord hoopte te vinden op de vraag of de verschillende "ergonomische" hulpmiddelen ook effectief invloed hebben als secundaire preventie. Vertonen mensen met klachten een verbetering op vlak van comfort, veiligheid en prestatie na de ergonomische interventie? Uit de onderzoeken bleek dat vooral het subjecteve discomfort werd bevraagd in de studies, de prestatie werd veel minder bekeken. De afzonderlijke studies vonden vaak wel een positief effect van bvb een volledig instelbare bureaustoel, verticale muis, negatief geheld toetsenbord, wit-blauw licht, enz... Echter om van een sterke bewijskracht te kunnen spreken, waren er drie onderzoeken nodig die tot hetzelfde resultaat kwamen. Zoveel onderzoeken waren er gewoon niet te vinden per interventie, los van het resultaat. Er is dus nood aan meer onderzoek en dan liefst nog van hoge kwaliteit.

Roeland Motmans lichtte de resultaten toe van een vragenlijst die op de vorige studiedag rond kantoorergonomie werd ingevuld door Nederlandse en Belgische ergonomen. Het opzet was eerder ludiek, maar de antwoorden maakten toch de diversiteit in meningen duidelijk. In de discussie kwam naar voren dat een bureaustoel slechts goed kan zijn wanneer de tafel ook goed staat ingesteld. Verstelbaarheid is een must, met zelfs de suggestie om zit-statafels standaard te adviseren. Met een goede tafelhoogte geniet het zitten onder open hoek de voorkeur. Deze stoel heeft best 3D armsteunen zodat de armen goed ondersteund worden in een ontspannen houding. Met een goed ingestelde werkplek zouden gelsteunen nog weinig meerwaarde hebben. Mensen die toch klachten hebben, kunnen specifieke oplossingen zoals verticale muizen best uitproberen om de meest gepaste oplossing te kunnen bieden...

Veerle Hermans maakte duidelijk dat een goed verlichtingsplan niet alleen de visuele klachten vermindert, maar ook rugpijn. Deze studie beschreef de overgang van individuele bureaus naar een landschapskantoor, waarbij er extra aandacht was om de verlichting te verbeteren. Dit betekende dat de bureaus loodrecht op het venster stonden met het scherm op minstens 2 meter afstand. Om het invallend daglicht te controleren, waren horizontale lamellen voorzien. De langwerpige lichtbakken stonden dwars op de bureaus, zodat het licht zijwaarts op de werkplek invalt en geen rechtstreekse verblinding mogelijk was. De armaturen hadden spiegeloptiek zodat ook veel indirecte verlichting op de bureau valt, die weinig reflectie of schaduw geeft. Naast de hoeveelheid licht is ook de lichtverdeling belangrijk. Uit de discussie kwam naar voor dat een goed ontwerp ook het advies inwint van een lichtstudie.

Luc De Vriendt haalde een ander belangrijk aandachtspunt in landschapskantoren aan: lawaai. Bedrijven kiezen volop voor open office ruimtes omdat vooral de kosten lager liggen. Daarbij wordt vaak het argument van verbeterde communicatie aangehaald, hoewel daar weinig wetenschappelijke evidentie voor te vinden is. Integendeel er zijn ook heel wat nadelen bij een landschapskantoor: mensen zijn sneller afgeleid, worden meer gestoord, kunnen zich moeilijker concentreren, halen minder voldoening uit het werk, enz.. Bij het ontwerp van een landschapskantoor hoort dus ook een geluidsstudie. Nog belangrijker dan de hoeveelheid geluid in dB, moet gekeken worden naar de STI (sound transmission index). De ideale waarde zal afhankelijk zijn van de taken die in de ruimte gebeuren. In een aula moet het geluid juist goed geleid worden in tegenstelling tot een ruimte waar men cognitief belastend werk uitvoert.

Jan Seghers presenteerde tot slot een studie over het effect van bewegingspromotie op het werk. Dit bleek echter geen invloed te hebben op het aantal uren dat men zit achter zijn bureau. Hij stelde daarom dat minder zitten niet gelijk is aan meer bewegen. Om dit te verklaren stelde hij een continuum voor van slapen, zitten, licht intensief, matig intensief tot intensief bewegen. De gezondheidsrichtlijn van 30 minuten matig intensief bewegen is niet de juiste strategie om minder te zitten. De stap ertussen, licht intensief bewegen, is een betere trigger om het zitgedrag te veranderen. Concreet zou dit betekenen dat men best na elk uur zitten eens rechtstaat en rondwandelt. De zit-statafel, printer in apart lokaal, trappen nemen,... zijn activiteiten die hierbij aansluiten. Dat het ombuigen van gedrag mogelijk is werd geïllustreerd door een aantal interessante praktijkinterventies. Door een bord aan de trap te plaatsen dat aanmoedigde om deze te gebruiken, ging mensen dit ook effectief meer doen. Bij een bedrijf werden voetjes op de vloer geschilderd, wat meer wandelen tot gevolg had. Een bord versterkte dit effect nog eens en een bedankingsmail kon het effect doen aanhouden...

Het laatste is nog niet gezegd over kantoorergonomie, maar deze studiedag was een boeiende bijeenkomst om de harde data te toetsen aan de praktijk. Dank aan de sprekers en het publiek voor de interactie.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Verslag studiedag "Goede praktijken in ergonomie" 2022

De jaarlijkse studiedag "Goede praktijken in ergonomie" in 2022 was opnieuw een topeditie. Op deze nieuwjaarsontmoeting werd teruggeblikt op succesverhalen van het voorbije jaar. Topics waren het hybride werken, mentale vermoeidheid, mensgericht ontwerpen in de zorg en de inzendingen van de VerV...
Lees meer

Machteld Van de Woestyne wint de VerV Ergonomieprijs 2021!

De VerV Ergonomieprijs zet elk jaar een ontwerp, eindwerk of project in de kijker. Winnaar van de Ergonomieprijs 2021 is Machteld Vandewoestyne van Attentia met het ontwerp van een (rolstoel)toegankelijke aanspuitcabine. Proficiat! De prijs was dit jaar een zit-sta tafel van Ergo Comfort. Er waren...
Lees meer

Ergoday kantoor 31/03 - Hybride werken

De Ergoday kantoor vindt paats op 31 maart 2022. Het thema is - hoe kan het anders - hybride werken. Corona heeft het beeldschermwerk grondig veranderd met een blijvende impact in de toekomst en kantoorinrichting. Daarom gebeurt deze Ergoday in samenwerking met Belfa, de vereniging voor Facility...
Lees meer

Workshops "Obese transfer"

De drie workshops rond "De obese transfer: oplossingen in praktijk" zijn verplaatst naar 10 mei 2022. Zorgvragers worden zwaarder en zwaarder, dit verhoogt dan ook de zorgzwaarte. Deze workshops zijn heel praktijkgericht om aan de hand van concrete cases te komen tot oplossingen. Men kan zich...
Lees meer

Inzendingen VerV Ergonomieprijs 2021!

De VerV Ergonomieprijs beloont elk jaar een goede praktijk in ergonomie. In 2021 waren er heel wat interessante projecten, ontwerpen, eindwerken en realisaties op vlak van ergonomie. De inzendingen voor de VerV Ergonomieprijs 2021 kan je hieronder vinden... Inzendingen 2021: 1. Van beleid tot...
Lees meer

Charter Ter Linde

Binnen WZC Ter Linde zijn er in het verleden al heel wat inspanningen geleverd voor toepassing van een goed ergonomiebeleid. Om dit officieel en kenbaar te maken, ondertekenden de burgemeester van Hooglede-Gits, de voorzitter en de directeur van het woon-zorgcentrum het VerV Charter "Ergonomie in...
Lees meer

26/11 Belfa FM day 2021 - verslag

FM-Day is het jaarlijks congres over facilitair management met 12 sprekers over diverse onderwerpen. Omwille van de stijgende coronacijfers en het verplichte telewerk werd de gebruikelijke locatie (Brabanthal) ingeruild voor Zoom. Namens VerV kwam Wim Ponsaert aan de hand van de Praktijkrichtlijn...
Lees meer

Charter Sint-Elisabeth

Na een eerste projectweek ergonomie in 2015 organiseerde WZC Sint-Elisabeth te Duffel dit jaar zijn tweede editie. Als afsluiter van deze week werd het charter "gezonde zorg, gezonde medewerker "van de Beroepsvereniging voor Ergonomie ondertekend. Hiermee engageert de instelling zich tot het werken...
Lees meer

Prettige feestdagen!

VerV wenst u prettige feestdagen en een ergonomisch 2022! Om het jaar goed in te zetten, opent VerV het jaar met de online studiedag "Goede praktijken ergonomie". Dit is het jaarlijks ontmoetingsmoment voor ergonomen en ergonomie-geïnteresseerden. Inschrijven kan hier. In 2022 staan ook de...
Lees meer

Mentale vermoeidheid en werkprestatie

Wat is de invloed van mentale vermoeidheid op je werkprestatie? Op kantoor kunnen we ons er iets bij voorstelen, maar wat betekent dit bij fysieke jobs? Op de studiedag "Goede praktijken in ergonomie" op 25/01 zal Renée Govaerts van de VUB haar studie rond mentale vermoeidheid toelichten. Schrijf...
Lees meer