Verslag kantoorergonomie

De studiedag "Evidence based ergonomics" werd dit jaar voor het eerst georganiseerd met als thema kantoorergonomie. Bedoeling was een seminarie voor en door de Europees Ergonomen te voorzien waarbij wetenschappelijke artikels worden ter discussie gesteld. Uiteraard was iedereen welkom om te komen luisteren, wat met 25 deelnemers zorgde voor een goed gevuld leslokaal in het Gymnasium van de KULeuven.

Freddy Willems - Meten van piekbelasting en invloed op klachten
BES NL - Resultaten vragenlijst studiedag 2011
Veerle Hermans - Landschapskantoren en verlichting
Luc De Vriendt - Landschapskantoren en geluid
Jan Seghers - Minder zitten is niet gelijk aan meer bewegen


Freddy Willems opende de studiedag met een artikel dat het computergebruik effectief is gaan meten of tellen. Dit geeft andere resultaten dan wanneer men dat subjectief bevraagd aan de beeldschermwerkers. Op basis van deze objectieve gegevens gingen de onderzoekers piekbelastende dagen en weken definiëren: meer dan 4 uur per dag, meer dan 160 aanslagen per minuut, meer dan 20 muiskliks per minuut,... De ervaren klachten werden subjectief bevraagd. Opvallend was dat de studie geen verband vond tussen piekbelasting en lichamelijke klachten. Wanneer men verder ging differentiëren, bvb aantal muiskliks, dan werden wel correlaties zichtbaar. De criteria waren dus mogelijks niet specifiek genoeg om verbanden te vinden. Over een controlegroep werd in het artikel niet gesproken.

Huget Desiron vertelde over een systematische review waarin ze een concreet antwoord hoopte te vinden op de vraag of de verschillende "ergonomische" hulpmiddelen ook effectief invloed hebben als secundaire preventie. Vertonen mensen met klachten een verbetering op vlak van comfort, veiligheid en prestatie na de ergonomische interventie? Uit de onderzoeken bleek dat vooral het subjecteve discomfort werd bevraagd in de studies, de prestatie werd veel minder bekeken. De afzonderlijke studies vonden vaak wel een positief effect van bvb een volledig instelbare bureaustoel, verticale muis, negatief geheld toetsenbord, wit-blauw licht, enz... Echter om van een sterke bewijskracht te kunnen spreken, waren er drie onderzoeken nodig die tot hetzelfde resultaat kwamen. Zoveel onderzoeken waren er gewoon niet te vinden per interventie, los van het resultaat. Er is dus nood aan meer onderzoek en dan liefst nog van hoge kwaliteit.

Roeland Motmans lichtte de resultaten toe van een vragenlijst die op de vorige studiedag rond kantoorergonomie werd ingevuld door Nederlandse en Belgische ergonomen. Het opzet was eerder ludiek, maar de antwoorden maakten toch de diversiteit in meningen duidelijk. In de discussie kwam naar voren dat een bureaustoel slechts goed kan zijn wanneer de tafel ook goed staat ingesteld. Verstelbaarheid is een must, met zelfs de suggestie om zit-statafels standaard te adviseren. Met een goede tafelhoogte geniet het zitten onder open hoek de voorkeur. Deze stoel heeft best 3D armsteunen zodat de armen goed ondersteund worden in een ontspannen houding. Met een goed ingestelde werkplek zouden gelsteunen nog weinig meerwaarde hebben. Mensen die toch klachten hebben, kunnen specifieke oplossingen zoals verticale muizen best uitproberen om de meest gepaste oplossing te kunnen bieden...

Veerle Hermans maakte duidelijk dat een goed verlichtingsplan niet alleen de visuele klachten vermindert, maar ook rugpijn. Deze studie beschreef de overgang van individuele bureaus naar een landschapskantoor, waarbij er extra aandacht was om de verlichting te verbeteren. Dit betekende dat de bureaus loodrecht op het venster stonden met het scherm op minstens 2 meter afstand. Om het invallend daglicht te controleren, waren horizontale lamellen voorzien. De langwerpige lichtbakken stonden dwars op de bureaus, zodat het licht zijwaarts op de werkplek invalt en geen rechtstreekse verblinding mogelijk was. De armaturen hadden spiegeloptiek zodat ook veel indirecte verlichting op de bureau valt, die weinig reflectie of schaduw geeft. Naast de hoeveelheid licht is ook de lichtverdeling belangrijk. Uit de discussie kwam naar voor dat een goed ontwerp ook het advies inwint van een lichtstudie.

Luc De Vriendt haalde een ander belangrijk aandachtspunt in landschapskantoren aan: lawaai. Bedrijven kiezen volop voor open office ruimtes omdat vooral de kosten lager liggen. Daarbij wordt vaak het argument van verbeterde communicatie aangehaald, hoewel daar weinig wetenschappelijke evidentie voor te vinden is. Integendeel er zijn ook heel wat nadelen bij een landschapskantoor: mensen zijn sneller afgeleid, worden meer gestoord, kunnen zich moeilijker concentreren, halen minder voldoening uit het werk, enz.. Bij het ontwerp van een landschapskantoor hoort dus ook een geluidsstudie. Nog belangrijker dan de hoeveelheid geluid in dB, moet gekeken worden naar de STI (sound transmission index). De ideale waarde zal afhankelijk zijn van de taken die in de ruimte gebeuren. In een aula moet het geluid juist goed geleid worden in tegenstelling tot een ruimte waar men cognitief belastend werk uitvoert.

Jan Seghers presenteerde tot slot een studie over het effect van bewegingspromotie op het werk. Dit bleek echter geen invloed te hebben op het aantal uren dat men zit achter zijn bureau. Hij stelde daarom dat minder zitten niet gelijk is aan meer bewegen. Om dit te verklaren stelde hij een continuum voor van slapen, zitten, licht intensief, matig intensief tot intensief bewegen. De gezondheidsrichtlijn van 30 minuten matig intensief bewegen is niet de juiste strategie om minder te zitten. De stap ertussen, licht intensief bewegen, is een betere trigger om het zitgedrag te veranderen. Concreet zou dit betekenen dat men best na elk uur zitten eens rechtstaat en rondwandelt. De zit-statafel, printer in apart lokaal, trappen nemen,... zijn activiteiten die hierbij aansluiten. Dat het ombuigen van gedrag mogelijk is werd geïllustreerd door een aantal interessante praktijkinterventies. Door een bord aan de trap te plaatsen dat aanmoedigde om deze te gebruiken, ging mensen dit ook effectief meer doen. Bij een bedrijf werden voetjes op de vloer geschilderd, wat meer wandelen tot gevolg had. Een bord versterkte dit effect nog eens en een bedankingsmail kon het effect doen aanhouden...

Het laatste is nog niet gezegd over kantoorergonomie, maar deze studiedag was een boeiende bijeenkomst om de harde data te toetsen aan de praktijk. Dank aan de sprekers en het publiek voor de interactie.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Portret Alexandra Van Kerkhoven

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan mevr. Alexandra Van Kerkhoven, preventieadviseur ergonomie bij Liantis en zelfstandig kinesitherapeute in bijberoep. Benieuwd naar haar ervaringen en kijk op...
Lees meer

Inzendingen VerV Ergonomieprijs 2020

De VerV Ergonomieprijs beloont elk jaar een goede praktijk in ergonomie. In 2020 waren er heel wat interessante projecten, ontwerpen, eindwerken en realisaties op vlak van ergonomie. De inzendingen voor de VerV Ergonomieprijs 2020 kan je hieronder vinden... Wil je meestemmen, ga dan naar deze...
Lees meer

Ergoday industrie "Prestatie en ergonomie" - 20/04

De Ergoday Industrie met als thema "Prestatie en ergonomie" vindt plaats op 20 april 2021 in de namiddag. Doel van deze online studiedag is om toe te lichten hoe ergonomie een positieve impact heeft op de prestatie door het optimaliseren van processen. Topsprekers komen een kader toelichten, alsook...
Lees meer

Portret Cinthy Ameye

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan mevr. Cinthy Ameye, adviseur ergonomie en binnenkort preventieadviseur niveau 2 bij AZ Delta te Roeselare. Benieuwd naar haar ervaringen en kijk op ergonomie?  1....
Lees meer

Webinar "3D houdingsanalyse" - 25/02

Houding is de meest zichtbare risicofactor van ergonomie. Toch kan men deze vandaag ook objectief meten in 3D. Deze webinar toont aan de hand van voorbeelden uit de praktijk hoe men de resultaten kan interpreteren, visualiseren of zelfs gebruiken om de totale lichaamsbelasting te bepalen. Schrijf...
Lees meer

Webinar "Hoe juiste hulpmiddel kiezen in de zorg" - 04/03

Op 4 maart 2021 om 15 uur organiseert VerV een webinar rond het kiezen van het geschikte hulpmiddel in de zorg. Op de markt bestaat een heel gamma aan hulpmiddelen over de verschillende merken heen. Toch bestaan er websites zoals GoedGebruik, Scouters en KOC die helpen een goede keuze te maken....
Lees meer

Webinar "Active workplace certification" - 12/02

Active workplace certification is een Europees onderzoeksproject dat meer beweging op het werk wil creëren door een gestructureerde aanpak. De Artevelde Hogeschool is de Belgische partner in het project, waarbij de uitdaging ligt in de vertaalslag van de literatuur naar de praktijk. In deze...
Lees meer

Ergodays 2021

De data van de Ergodays in 2021 liggen vast. Reserveer de data alvast in je agenda! Ergoday industrie - 20/4 - Ergonomie en prestatie Ergoday kantoor - 01/06 - Risicoanalyse beeldschermwerk Ergoday zorg - 22/10 - Goede praktijken in de zorg De Ergodays zijn de ontmoetingsmomenten voor de...
Lees meer

Hoe gebruik jij antropometrietabellen?

VerV werkt mee aan een onderzoeksproject rond antropometrie, de lichaamsafmetingen van mensen. De AP Hogeschool in Antwerpen onderzoekt hoe vandaag ergonomen en ontwerpers gebruik maken van antropometrietabellen. Deze input kan dienen voor een update van de DINBelg 2005 tabellen. Daarom houden ze...
Lees meer

Intervisie "Multi KIM" - 17/12

Op 17 december  hield VerV een online oefensessie over de "Multi KIM". Eind dit jaar verschenen immers nieuwe interactieve documenten van KIM: KIM interpolatie en multi KIM. Enerzijds waren er de individuele KIMs waarbij men in een invulbaar pdf document makkelijker de tussenliggende waardes...
Lees meer