Verslag kantoorergonomie

De studiedag "Evidence based ergonomics" werd dit jaar voor het eerst georganiseerd met als thema kantoorergonomie. Bedoeling was een seminarie voor en door de Europees Ergonomen te voorzien waarbij wetenschappelijke artikels worden ter discussie gesteld. Uiteraard was iedereen welkom om te komen luisteren, wat met 25 deelnemers zorgde voor een goed gevuld leslokaal in het Gymnasium van de KULeuven.

Freddy Willems - Meten van piekbelasting en invloed op klachten
BES NL - Resultaten vragenlijst studiedag 2011
Veerle Hermans - Landschapskantoren en verlichting
Luc De Vriendt - Landschapskantoren en geluid
Jan Seghers - Minder zitten is niet gelijk aan meer bewegen


Freddy Willems opende de studiedag met een artikel dat het computergebruik effectief is gaan meten of tellen. Dit geeft andere resultaten dan wanneer men dat subjectief bevraagd aan de beeldschermwerkers. Op basis van deze objectieve gegevens gingen de onderzoekers piekbelastende dagen en weken definiëren: meer dan 4 uur per dag, meer dan 160 aanslagen per minuut, meer dan 20 muiskliks per minuut,... De ervaren klachten werden subjectief bevraagd. Opvallend was dat de studie geen verband vond tussen piekbelasting en lichamelijke klachten. Wanneer men verder ging differentiëren, bvb aantal muiskliks, dan werden wel correlaties zichtbaar. De criteria waren dus mogelijks niet specifiek genoeg om verbanden te vinden. Over een controlegroep werd in het artikel niet gesproken.

Huget Desiron vertelde over een systematische review waarin ze een concreet antwoord hoopte te vinden op de vraag of de verschillende "ergonomische" hulpmiddelen ook effectief invloed hebben als secundaire preventie. Vertonen mensen met klachten een verbetering op vlak van comfort, veiligheid en prestatie na de ergonomische interventie? Uit de onderzoeken bleek dat vooral het subjecteve discomfort werd bevraagd in de studies, de prestatie werd veel minder bekeken. De afzonderlijke studies vonden vaak wel een positief effect van bvb een volledig instelbare bureaustoel, verticale muis, negatief geheld toetsenbord, wit-blauw licht, enz... Echter om van een sterke bewijskracht te kunnen spreken, waren er drie onderzoeken nodig die tot hetzelfde resultaat kwamen. Zoveel onderzoeken waren er gewoon niet te vinden per interventie, los van het resultaat. Er is dus nood aan meer onderzoek en dan liefst nog van hoge kwaliteit.

Roeland Motmans lichtte de resultaten toe van een vragenlijst die op de vorige studiedag rond kantoorergonomie werd ingevuld door Nederlandse en Belgische ergonomen. Het opzet was eerder ludiek, maar de antwoorden maakten toch de diversiteit in meningen duidelijk. In de discussie kwam naar voren dat een bureaustoel slechts goed kan zijn wanneer de tafel ook goed staat ingesteld. Verstelbaarheid is een must, met zelfs de suggestie om zit-statafels standaard te adviseren. Met een goede tafelhoogte geniet het zitten onder open hoek de voorkeur. Deze stoel heeft best 3D armsteunen zodat de armen goed ondersteund worden in een ontspannen houding. Met een goed ingestelde werkplek zouden gelsteunen nog weinig meerwaarde hebben. Mensen die toch klachten hebben, kunnen specifieke oplossingen zoals verticale muizen best uitproberen om de meest gepaste oplossing te kunnen bieden...

Veerle Hermans maakte duidelijk dat een goed verlichtingsplan niet alleen de visuele klachten vermindert, maar ook rugpijn. Deze studie beschreef de overgang van individuele bureaus naar een landschapskantoor, waarbij er extra aandacht was om de verlichting te verbeteren. Dit betekende dat de bureaus loodrecht op het venster stonden met het scherm op minstens 2 meter afstand. Om het invallend daglicht te controleren, waren horizontale lamellen voorzien. De langwerpige lichtbakken stonden dwars op de bureaus, zodat het licht zijwaarts op de werkplek invalt en geen rechtstreekse verblinding mogelijk was. De armaturen hadden spiegeloptiek zodat ook veel indirecte verlichting op de bureau valt, die weinig reflectie of schaduw geeft. Naast de hoeveelheid licht is ook de lichtverdeling belangrijk. Uit de discussie kwam naar voor dat een goed ontwerp ook het advies inwint van een lichtstudie.

Luc De Vriendt haalde een ander belangrijk aandachtspunt in landschapskantoren aan: lawaai. Bedrijven kiezen volop voor open office ruimtes omdat vooral de kosten lager liggen. Daarbij wordt vaak het argument van verbeterde communicatie aangehaald, hoewel daar weinig wetenschappelijke evidentie voor te vinden is. Integendeel er zijn ook heel wat nadelen bij een landschapskantoor: mensen zijn sneller afgeleid, worden meer gestoord, kunnen zich moeilijker concentreren, halen minder voldoening uit het werk, enz.. Bij het ontwerp van een landschapskantoor hoort dus ook een geluidsstudie. Nog belangrijker dan de hoeveelheid geluid in dB, moet gekeken worden naar de STI (sound transmission index). De ideale waarde zal afhankelijk zijn van de taken die in de ruimte gebeuren. In een aula moet het geluid juist goed geleid worden in tegenstelling tot een ruimte waar men cognitief belastend werk uitvoert.

Jan Seghers presenteerde tot slot een studie over het effect van bewegingspromotie op het werk. Dit bleek echter geen invloed te hebben op het aantal uren dat men zit achter zijn bureau. Hij stelde daarom dat minder zitten niet gelijk is aan meer bewegen. Om dit te verklaren stelde hij een continuum voor van slapen, zitten, licht intensief, matig intensief tot intensief bewegen. De gezondheidsrichtlijn van 30 minuten matig intensief bewegen is niet de juiste strategie om minder te zitten. De stap ertussen, licht intensief bewegen, is een betere trigger om het zitgedrag te veranderen. Concreet zou dit betekenen dat men best na elk uur zitten eens rechtstaat en rondwandelt. De zit-statafel, printer in apart lokaal, trappen nemen,... zijn activiteiten die hierbij aansluiten. Dat het ombuigen van gedrag mogelijk is werd geïllustreerd door een aantal interessante praktijkinterventies. Door een bord aan de trap te plaatsen dat aanmoedigde om deze te gebruiken, ging mensen dit ook effectief meer doen. Bij een bedrijf werden voetjes op de vloer geschilderd, wat meer wandelen tot gevolg had. Een bord versterkte dit effect nog eens en een bedankingsmail kon het effect doen aanhouden...

Het laatste is nog niet gezegd over kantoorergonomie, maar deze studiedag was een boeiende bijeenkomst om de harde data te toetsen aan de praktijk. Dank aan de sprekers en het publiek voor de interactie.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Bedrijfsbezoek Politie Antwerpen

Op 22 februari was VerV te gast in het nieuwe Mastergebouw van de Politie Antwerpen. Dit beantwoordt aan de WELL Building Standard voor gezonde gebouwen. Tijdens de inspirerende rondgang kwamen de concepten beweging, geluid, verlichting en klimaat ruim aan bod. De projectleider van dit...
Lees meer

Uitwisselingsproject eUlift

In het kader van het Europees onderzoeksproject eUlift was er een uitwisseling tussen studenten van België en Litouwen. Een week lang stond het leren, lesgeven en trainen van het verplaatsen in de zorg centraal. De resultaten van het onderzoeksproject, het handboek en educatieve filmpjes, werden...
Lees meer

Erkend ergonoom

Een eerste stap in de erkenning van het beroep 'ergonoom' is de registratie als erkend ergonoom. Deze voldoet aan de criteria van opleiding, werkervaring en continue bijscholing. De erkend ergonoom heeft een specialisatie ergonomie gevolgd op Masterniveau met een studiebelasting van 1500u...
Lees meer

Nieuwe bestuursleden van VerV

VerV houdt als vzw jaarlijks een algemene ledenvergadering. Dat is een combinatie van de adviesgroep met de bestuursleden. Naast de gezonde financiële situatie werd daar ook gestemd over nieuwe bestuursleden van VerV. Graag verwelkomen we dan ook vijf nieuwe bestuursleden. De focus...
Lees meer

Opstart expertisecentrum ergonomie

VerV gaat van start met een expertisecentrum ergonomie. Dit verenigt de academische instellingen die bezig zijn met wetenschappelijk onderzoek over ergonomie. Doel is een kruisbestuiving te realiseren van theorie en praktijk.  In de eerste plaats zal het expertisecentrum ergonomie...
Lees meer

Spreker in de kijker - Jan Damps

Op 19 maart 2024 staat de Ergoday Kantoor opnieuw gepland. Het vertrekpunt is de vernieuwde praktijkrichtlijn kantoorinrichting en de toepassing ervan in de praktijk. Op het programma staan verschillende sprekers die hun case study komen toelichten, waaronder Jan Damps. Wie ben je en wat is je link...
Lees meer

Anneleen Leyman wint VerV Ergonomieprijs!

Bij de VerV Ergonomieprijs staat het delen van goede praktijken onder ergonomen centraal. Iedereen kan een project indienen dat hij/zij het voorbije jaar heeft gerealiseerd en trots op is. Uit alle inzendingen wordt dan de VerV Ergonomieprijs toegekend. Winnaar van de VerV Ergonomieprijs 2023 was...
Lees meer

Studiedag "Goede praktijken in ergonomie" 2024

Het nieuwe ergonomiejaar gaat traditiegetrouw van start met de studiedag "Goede praktijken in ergonomie" of de Nieuwjaarsontmoeting. Deze inspirerende studiedag bood een mix van onderzoek en praktijk rond kantoor, zorg en industrie. Naast bijscholen is dit ook een moment om elkaar te ontmoeten en...
Lees meer

Overlegmoment onderwijsaanbod ergonomie in de zorg

Een strategische doelstelling van VerV is om bij te dragen aan onderwijs in ergonomie. Daarom houdt VerV op 29/02 een fysieke bijeenkomst over "ergonomieonderwijs binnen de zorgopleidingen". Bedoeling is dat opleidingsinstellingen ervaringen delen, best practices bespreken en gezamelijk werken aan...
Lees meer

Symposium eUlift

Elke dag opnieuw zetten onze zorgprofessionals letterlijk en figuurlijk hun beste beentje voor om patiënten warme en veilige zorg te bieden. Deze taken kunnen het lichaam behoorlijk belasten waardoor ergonomische hulpmiddelen meer dan ooit welkom zijn. Enter eUlift! Op 23 april organiseren VerV en...
Lees meer