Verslag studiedag "Cognitieve ergonomie"

Op 5 december 2013 was de BES NL te gast bij Space Applications Services. Keshav Chintamani gaf er een uiteenzetting over "Augmented reality and robotics'. Ondanks het selecte gezelschap was dit een zeer interessante kennismaking met cognitieve ergonomie op topniveau.

Augmented reality of toegevoegde realiteit betekent dat men aan de realiteit extra informatie gaat toevoegen. Men staat bijvoorbeeld voor een graf en men krijgt extra informatie over de overledene. Daarvoor is steeds een camera nodig die de realiteit registreert en een display waarop de wetenswaardigheden worden toegevoegd. Dit kan visueel, auditief of tactiel zijn, waarbij steeds wordt getracht het verschil tussen de echte en virtuele wereld zo klein mogelijk te houden. Augmented reality begint meer en meer zijn toepassing te vinden in de ons omringende wereld. Google glasses is een bekend voorbeeld: op de bril is een camera die de omgeving scant, de extra informatie wordt op de brilglazen getoond. De realiteit neemt men waar door gewoon voor zich te kijken, om de extra info te zien moet men iets omhoog in de glazen kijken. De reclamewereld maakt er ook al graag gebruik van: men kijkt naar een doos Lego en krijgt in 3D te zien wat er in de doos zit. In een autotijdschrift kan men in 3D naar de auto's kijken. Maar ook een autohersteller zou ook extra info kunnen oproepen bij het aankijken van een te vervangen onderdeel...

Keshav Chintamani startte zijn onderzoek voor de NASA bij het bouwen van een ruimtecentrum. Er verblijven permanent 3 tot 6 mensen in de ruimte. Als ze "buiten" willen gaan, moeten ze steeds in een ruimtepak met alle beperkingen vandien. Daarom blijven ze zoveel mogelijk binnen en het bouwen van een ruimtecentrum gebeurt vanop afstand door middel van robots. Deze moeten uiteraard met joysticks bestuurd worden door de astronauten. Daarvoor zijn er twee types camera's: egocentrisch en ecocentrisch. Een camera op de robot (ego) geeft een vliegtuigzicht, men beweegt mee met de robot. De andere camera's filmen de robot zelf, men kijkt op een geprojecteerd beeld naar zichzelf (ecocentrisch). Hierdoor gaat echter het dieptezicht verloren. Het is als een auto besturen op basis van drie camerabeelden (voor-zij-boven). Wanneer een object draait of kantelt in de ruimte, moet men voor de joystickbediening ook het assenstelsel meedraaien. Het vooruit bewegen van de camera kan dus een beweging achteruit gaan betekenen met de joystick. Dat is niet evident ondanks de strenge selectie en grondige training van de astronauten. Door middel van toegevoegde realiteit is men er echter in geslaagd om het assenstelsel toe te voegen aan een object, waarbij elke as zijn eigen kleur en richting heeft (pijl en staart). De joystick kreeg dezelfde kleuren. Wanneer objecten meer dan 90° werd gekanteld, gaf de extra informatie duidelijk kortere reactietijden en dus een betere bediening.

Een volgende vraag was hoe de manipulaties met de robot kan gebeuren zonder tegen omliggende objecten te botsen. Men zou de robots meer autonoom kunnen maken, maar ergens zijn toch grenzen hoe ver het "blind vertrouwen" in technologie kan gaan. Wie volgt er zijn GPS wanneer hij weet dat die hem fout aan het sturen is? Om dit op te vangen laat men de robot het beste pad van bewegingen plannen, maar het is de astrounaut die het effectief uitvoert. Het voorgestelde pad van de robot wordt dan aan de realiteit toegevoegd. Dit leidde tot een meer efficiënte en consistente uitvoering van het montagewerk zonder botsingen.

De huidige onderzoeken concenteren zich op hoe de toegevoegde informatie op een draagbare manier kan weergegeven worden. Alle handelingen die astronauten doen, gebeuren volgens vastgelegde procedures of checklisten. Deze staan neergeschreven op papier. Dit wordt steeds moeilijker omwille van de hoeveelheid en ook omdat de grond ("Houston") nog kan bijsturen. Optie is bijvoorbeeld om de info weer te geven op een spraakgestuurde smartphone, maar het moet wel in de ruimte werken. Head mounted displays zijn een hoofdband met camera en één brilglas waarop de instructies worden getoond. Met één oog kijkt men naar de omgeving/realiteit, met het andere oog kijkt men naar de display (glas). Door middel van commando's kan men de info sturen, notities toevoegen of communiceren. Een andere toepassing die momenteel onderzocht wordt, is het verlenen van medische ondersteuning. Wanneer een astronaut ziek is, is hij op zichzelf aangewezen. Er is enkel een echografie aanwezig, die hij wel zelf moet bedienen. Om de echografie juist te kunnen gebruiken wordt de astronaut naar de juiste locaties op het lichaam geleid via augmented reality. De zes plaatsen op de borstkas die nodig zijn om een diagnose te kunnen stellen, worden op het lichaam geprojecteerd wanneer men ernaar kijkt..

Deze boeiende uiteenzetting over spitstechnologie in de ruimte maakte duidelijk hoe onze wereld er in de nabije toekomst kan/zal uitzien. De toepassingen zijn immers reeds aanwezig in reclame en medische wereld. Een niet-alledaags ergonomie-onderwerp, maar het was zeker en vast de moeite waard.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Woonzorggroep GVO ondertekent charter ergonomie

Tijdens de maand van de ergonomie ondertekenden 10 woonzorgcentra van de West-Vlaamse zorggroep GVO het VerV-charter ergonomie in de zorg. Hiermee bekrachtigen de directies hun ambitie voor een effectief en duurzaam ergonomiebeleid. De plechtige ondertekening vormde meteen de kick-off van hun...
Lees meer

Persbericht 10-10-10 campagne

PERSBERICHT    Brussel, 10 oktober 2021    Op 11 oktober om 10 uur staan wij 10 minuten recht! Doe jij ook mee?   Die oproep komt van de ergonomievereniging VerV en het Vlaams Instituut Gezond Leven vzw. Beide organisaties vragen mensen met een zittend beroep om...
Lees meer

Verslag studiedag pijnverpleegkundigen

De NVKVV, de beroepsvereniging voor verpleegkundigen, organiseerde de laatste week van september zijn "Week van de Verpleegkundigen". Voor VerV gaf Heidi Deconinck (UZ Gent) een lezing over ergonomie met als titel: "Rugklachten beter voorkomen dan genezen". Het doelpubliek waren 170...
Lees meer

Portret Veerle Hermans

Op 15 september is Veerle Hermans veel te jong van ons heengegaan na een intense ziekteperiode. Veerle was lid van VerV, maar gaf in het verleden ook mee uitstraling aan het vakgebied op nationaal en internationaal niveau. Een portret... Een praktische academicus Veerle rolde de ergonomiewereld...
Lees meer

Intervisie "Hulpmiddelen industrie" - 06/12

Op  6 december vindt een intervisie plaats rond hulpmiddelen in de industrie. Dit is een gelegenheid om een zicht te krijgen op wat er allemaal op de markt bestaat, maar ook om dit zelfs eens te testen en aan den lijve te ondervinden. Tijdens deze intervisie kan je ook ervaringen van en met...
Lees meer

Week tegen pijn pakt rugpijn aan

Van 11 tot 17 oktober vindt de Week tegen Pijn plaats. Dat is een samenwerking tussen VerV en het Multidisciplinair Algologisch Team UZ Gent (MAT), het Manutentieteam UZ Gent en alle MAT-teams van Oost-Vlaanderen. Dit jaar staat rugpijn centraal. Via verschillende activiteiten willen...
Lees meer

Posters "Maand van de ergonomie"

Oktober is de maand van de ergonomie. Dit is de uitgelezen moment om ergonomie in de kijker te zetten binnen jouw bedrijf of bij je klanten. Vind hieronder het beeldmateriaal (posters en afbeeldingen) dat je vrij kan gebruiken in het Nederlands, Frans en Engels: Posters: Afbeeldingen:
Lees meer

Maand van de Ergonomie - oktober 2021

Oktober is de maand van de ergonomie. Dat is het moment om ergonomie in de kijker te zetten binnen je bedrijf. Uiteraard organiseert VerV ook tal van activiteiten rond ergonomie. Hieronder vind je een overzicht: 30/09 Webinar en campagne “Oplossingen ergonomie” Het centrale thema tijdens de maand...
Lees meer

10-10-10-campagne

Op 11 oktober gaan we met z’n allen om 10 uur 10 minuten rechtstaan. Doe jij ook mee? Met deze oproep willen we iedereen met een zittend beroep vragen om op 11 oktober om 10 uur collectief 10 minuten te "wisselwerken". Dat betekent: het zitten 10 minuten onderbreken, en in plaats daarvan rechtstaan...
Lees meer

Ergonomie kleurt de Prenne59!

De Prenne studiedag voor preventieadviseurs op 16/09 was een blij fysiek weerzien. In het kader van de EU-OSHA campagne "Verlicht de last" stonden immers zes sessies  ergonomie gepland. Rode draad daarbij was de nieuwe praktijkrichtlijn "Risicoanalyse Ergonomie". Van preventie MSA naar...
Lees meer