Verslag studiedag "Cognitieve ergonomie"

Op 5 december 2013 was de BES NL te gast bij Space Applications Services. Keshav Chintamani gaf er een uiteenzetting over "Augmented reality and robotics'. Ondanks het selecte gezelschap was dit een zeer interessante kennismaking met cognitieve ergonomie op topniveau.

Augmented reality of toegevoegde realiteit betekent dat men aan de realiteit extra informatie gaat toevoegen. Men staat bijvoorbeeld voor een graf en men krijgt extra informatie over de overledene. Daarvoor is steeds een camera nodig die de realiteit registreert en een display waarop de wetenswaardigheden worden toegevoegd. Dit kan visueel, auditief of tactiel zijn, waarbij steeds wordt getracht het verschil tussen de echte en virtuele wereld zo klein mogelijk te houden. Augmented reality begint meer en meer zijn toepassing te vinden in de ons omringende wereld. Google glasses is een bekend voorbeeld: op de bril is een camera die de omgeving scant, de extra informatie wordt op de brilglazen getoond. De realiteit neemt men waar door gewoon voor zich te kijken, om de extra info te zien moet men iets omhoog in de glazen kijken. De reclamewereld maakt er ook al graag gebruik van: men kijkt naar een doos Lego en krijgt in 3D te zien wat er in de doos zit. In een autotijdschrift kan men in 3D naar de auto's kijken. Maar ook een autohersteller zou ook extra info kunnen oproepen bij het aankijken van een te vervangen onderdeel...

Keshav Chintamani startte zijn onderzoek voor de NASA bij het bouwen van een ruimtecentrum. Er verblijven permanent 3 tot 6 mensen in de ruimte. Als ze "buiten" willen gaan, moeten ze steeds in een ruimtepak met alle beperkingen vandien. Daarom blijven ze zoveel mogelijk binnen en het bouwen van een ruimtecentrum gebeurt vanop afstand door middel van robots. Deze moeten uiteraard met joysticks bestuurd worden door de astronauten. Daarvoor zijn er twee types camera's: egocentrisch en ecocentrisch. Een camera op de robot (ego) geeft een vliegtuigzicht, men beweegt mee met de robot. De andere camera's filmen de robot zelf, men kijkt op een geprojecteerd beeld naar zichzelf (ecocentrisch). Hierdoor gaat echter het dieptezicht verloren. Het is als een auto besturen op basis van drie camerabeelden (voor-zij-boven). Wanneer een object draait of kantelt in de ruimte, moet men voor de joystickbediening ook het assenstelsel meedraaien. Het vooruit bewegen van de camera kan dus een beweging achteruit gaan betekenen met de joystick. Dat is niet evident ondanks de strenge selectie en grondige training van de astronauten. Door middel van toegevoegde realiteit is men er echter in geslaagd om het assenstelsel toe te voegen aan een object, waarbij elke as zijn eigen kleur en richting heeft (pijl en staart). De joystick kreeg dezelfde kleuren. Wanneer objecten meer dan 90° werd gekanteld, gaf de extra informatie duidelijk kortere reactietijden en dus een betere bediening.

Een volgende vraag was hoe de manipulaties met de robot kan gebeuren zonder tegen omliggende objecten te botsen. Men zou de robots meer autonoom kunnen maken, maar ergens zijn toch grenzen hoe ver het "blind vertrouwen" in technologie kan gaan. Wie volgt er zijn GPS wanneer hij weet dat die hem fout aan het sturen is? Om dit op te vangen laat men de robot het beste pad van bewegingen plannen, maar het is de astrounaut die het effectief uitvoert. Het voorgestelde pad van de robot wordt dan aan de realiteit toegevoegd. Dit leidde tot een meer efficiënte en consistente uitvoering van het montagewerk zonder botsingen.

De huidige onderzoeken concenteren zich op hoe de toegevoegde informatie op een draagbare manier kan weergegeven worden. Alle handelingen die astronauten doen, gebeuren volgens vastgelegde procedures of checklisten. Deze staan neergeschreven op papier. Dit wordt steeds moeilijker omwille van de hoeveelheid en ook omdat de grond ("Houston") nog kan bijsturen. Optie is bijvoorbeeld om de info weer te geven op een spraakgestuurde smartphone, maar het moet wel in de ruimte werken. Head mounted displays zijn een hoofdband met camera en één brilglas waarop de instructies worden getoond. Met één oog kijkt men naar de omgeving/realiteit, met het andere oog kijkt men naar de display (glas). Door middel van commando's kan men de info sturen, notities toevoegen of communiceren. Een andere toepassing die momenteel onderzocht wordt, is het verlenen van medische ondersteuning. Wanneer een astronaut ziek is, is hij op zichzelf aangewezen. Er is enkel een echografie aanwezig, die hij wel zelf moet bedienen. Om de echografie juist te kunnen gebruiken wordt de astronaut naar de juiste locaties op het lichaam geleid via augmented reality. De zes plaatsen op de borstkas die nodig zijn om een diagnose te kunnen stellen, worden op het lichaam geprojecteerd wanneer men ernaar kijkt..

Deze boeiende uiteenzetting over spitstechnologie in de ruimte maakte duidelijk hoe onze wereld er in de nabije toekomst kan/zal uitzien. De toepassingen zijn immers reeds aanwezig in reclame en medische wereld. Een niet-alledaags ergonomie-onderwerp, maar het was zeker en vast de moeite waard.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Ergonomiecongres 18/10 - kantoor

Geconcentreerd werken blijft een uitdaging op kantoor, ook in de hybride context. Aandacht voor ergonomie kan bijdragen tot meer focus op kantoor. Op het Ergonomiecongres (18/10) wordt een hele track kantoor aan dit thema gewijd. In de sessie “hybride werken” worden vooral ervaringen en goede...
Lees meer

Ergonomie 2030: eerste resultaten

De bevraging “Ergonomie 2030” vormt de eerste aanzet om na te denken aan een strategie om ergonomie verder te ontwikkelen. Volgende stap zijn focusgroep gesprekken per doelgroep uit de respondenten. Hier volgen alvast de belangrijkste accenten van de bevraging, die nog dieper zullen besproken...
Lees meer

Congressprokkels: Tom Vermeulen

Congressprokkels: Tom Vermeulen In de aanloop van het ergonomiecongres laten we telkens een deelnemer aan het woord. Tom Vermeulen, interne preventieadviseur, was bij de eerste inschrijvingen voor het Ergonomiecongres. VerV vroeg waarom hij er zeker bij wil zijn en voor welke sessies hij heeft...
Lees meer

Ergonomiecongres

Op 18 oktober organiseert VerV zijn Ergonomiecongres! Dit zal een dag zijn die ergonomie ademt en iedereen samenbrengt. Elk kan daarbij zijn eigen programma samenstellen door te kiezen uit verschillende parallelle sessies of workshops. De focus zal vooral op de praktijk liggen met oefenen,...
Lees meer

Webinar "ISO22955 Akoestiek" - 16/05

De webinar rond de nieuwe ISO 22955 rond akoestiek in open kantoren wist de aandacht van meer dan 100 geïnteresseerden te trekken. Astrid Van Severen lichtte op een overzichtelijke manier de richtwaarden voor achtergrondlawaai, demping en verval toe voor zes types van kantoorruimtes. Lawaai in open...
Lees meer

Webinar "Update ISO11228-1" - 25/04

De ISO11228-1 norm rond het manueel tillen van lasten heeft eind 2021 een update gekregen. De webinar op 25/04 bekeek meer in detail de wijzigingen en nieuwigheden in de norm. Heb je deze update gemist, dan kan je hieronder de webinar opnieuw bekijken.
Lees meer

Workshops "Obese transfer" - 10/05

Op dinsdag 10 mei organiseerde VerV een zeer boeiende studiedag over de transfers van de obese zorgvrager. In de praktijkgerichte workshops werd aan de hand van concrete cases gezocht naar oplossingen. Naast kennis maken van zeer specifieke hulpmiddelen was het in contact komen met de obese...
Lees meer

Workshops "Risicoanalyse ergonomie"

De VerV praktijkrichtlijn "Risicoanalyse ergonomie" beschrijft de elementen waaruit een risicoanalyse ergonomie bestaat. Ze ... onderscheidt 12 ergonomische risico's ... kent een participatieve aanpak die zorgt voor verankering op de vloer ... is kwantitatief ... is oplossingsgericht ... de...
Lees meer

Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden Passende maatregelen te nemen (op...
Lees meer

Ergonomie 2030

Waar ligt de toekomst van ergonomie in België? Dat is het onderwerp van onderstaande vragenlijst en daar kan jij jouw mening over geven. Geef mee vorm aan de toekomst van ergonomie en vul de vragenlijst hier in! De vragenlijst bestaat enerzijds uit open vragen en anderzijds uit concrete stellingen...
Lees meer