Tilopleiding kritisch onder de loep

Onze wetgeving rond het risico manueel hanteren van lasten (al sinds 1993) verplicht een aanal zaken voor dit ergonomisch risico.

  1. Maatregelen te nemen om manueel hanteren van lasten te voorkomen
  2. Een risicoanalyse uit te voeren van wat niet voorkomen kon worden
  3. Passende maatregelen te nemen (op basis van de risicoanalyse)
  4. De werknemers informeren over de genomen maatregelen
  5. De werknemers krijgen opleiding en ontvangen inlichtingen
Het geven van opleidingen is dus een verplichting bij het manueel hanteren van lasten. Ondanks dat instructies onderaan de preventiehiërarchie staan, kiezen bedrijven toch vaak voor deze interventie. In Australië wierp men recent een kritische blik op dergelijke tilopleidingen. Het is immers meer effectief om in te zetten het aanpassen van de werkomstandigheden.
 

De geschiedenis van tilopleidingen
Onder tilopleidingen verstaan we opleidingen waar werknemers worden getraind in technieken, zoals door de knieën buigen, de rug recht houden, … Met deze opleidingen verspil je waarschijnlijk waardevolle budgetten én tijd, aldus de WHSQ.

Een enquête van WHSQ maakt duidelijk dat 75% van de werkgevers dergelijke opleidingen heeft georganiseerd in de voorbije 2 jaar. Opmerkelijk: 70% blijft dergelijke opleidingen organiseren, ook al denken ze zelf dat de opleidingen geen bijdrage leveren in de preventie van letsels.

De tilopleidingen vinden hun oorsprongen in krachttraining, fitness en rugrevalidatie en dat is ook waar deze benadering moet blijven, zo stelt de WHSQ.

Tilopleiding zijn niet zinvol
Verder in het videofragment worden ook een aantal studies1,2 aangehaald om deze stelling te staven. De belangrijkste conclusies die de WHSQ hierover samenvat:

  • Getrainde werknemers hebben evenveel letsels als ongetrainde werknemers
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een beperkte training kregen en diegene die doorgedreven training met biofeedback hebben gevolgd
  • Er is geen verschil tussen werknemers die een éénmalige trainingssessie volgden en diegene die verschillende trainingssessies konden volgen.

Wat dan wel?
Reeds in 2014 werd een evidence based praktijkrichtlijn3 gepubliceerd, gebaseerd op een systematische review. De kwaliteit van het bewijs werd onderverdeeld in de categorieën van A (sterk bewijs) tot en met D (consensus).

Ook in deze publicatie concludeert men dat er sterk bewijs is dat training en houdings- of bewegingsadvies geen effect hebben, net zoals rugbraces. Maatregelen die gericht zijn op het aanpassen van de werkomstandigheden worden wel positief geëvalueerd:

  • Tilliften voor patiënten:
    • Positief effect: A
    • Plafondliften genieten de voorkeur.
  • Tilliften voor objecten:
    • Positief effect: C
    • Effect is afhankelijk van de setting.
    • Gebruik ervan kan soms langer duren dan manueel tillen
  • Productiemethode aanpassen:
    • Positief effect: C
    • Tillen vervangen door trekken/ duwen kan de fysieke belasting sterk verminderen
  • Gewichten aanpassen
    • Positief effect: C
    • Als het verminderen van het gewicht een verhoging van de frequentie betekent, kan het ook nadelig zijn
  • Aanpassen tilhoogte
    • Positief effect: B
    • De werkhoogte optimaliseren kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen horizontale afstand
    • Positief effect: A
    • De voorwaartse reikafstand verminderen levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Aanpassen wrijving (patiënten transfers)
    • Positief effect: A
    • De wrijvingsweerstand verminderen door glijlakens (patiënten) kogelplaten, …. levert een aanzienlijke bijdrage aan het verminderen van de belasting
  • Grip verbeteren
    • Positief effect: C

Besluit
Tilopleidingen leveren dan geen bijdrage tot het verminderen van klachten, gelukkig zijn er voldoende maatregelen die dat wel doen. Deze resultaten tonen aan dat de geprefereerde aanpak van de wetgeving zinvol is: manueel tillen voorkomen (zoals met tilliften), analyseren om de inrichting/ omstandigheden te optimaliseren.  Om dit op systematische en gestructureerde manier te doen is ondersteuning van een preventieadviseur ergonomie noodzakelijk. Met onze praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie4 geven we hier ook concrete handvaten voor. Maar wat dan met de ‘verplichte’ opleiding? Wel, die opleiding kan zeker een nuttige invulling krijgen., zolang het maar niet gaat over de tiltechnieken of de aangenomen werkhouding.

Bronnen:

  1. Manual material handling advice and assistive devices for preventing and treating back pain in workers - Verbeek, JH - 2011 | Cochrane Library
  2. Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review - PubMed (nih.gov)
  3. An Evidence-Based Multidisciplinary Practice Guideline to Reduce the Workload due to Lifting for Preventing Work-Related Low Back Pain | Annals of Occupational and Environmental Medicine | Full Text (biomedcentral.com)
  4. https://www.verv.be/news/praktijkrichtlijn-risicoanalyse-ergonomie/

 

Nieuws

Vacature FOD Volksgezondheid

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu zoekt een preventieadviseur ergonomie om in de gemeenschappelijke preventiedienst van de overheid te werken. Link Inhoud: - adviezen formuleren en technische nota's - analyse werkposten, studies werkomgeving - antwoorden op vragen...
Lees meer

Rugpijn als beroepsziekte in Europa

In België staat lage rugpijn in de lijst van beroepsziektes en kan erkend worden tengevolge van trillingen en/of manueel hanteren van lasten. Daarbij zit België bij de betere leerlingen van de klas in Europa. Het betreft wel ernstige lage rugpijn met druk op één of meerdere zenuwwortels, het mono-...
Lees meer

Odisee start met specialisatie ergonomie

Odisee zal op 27 september van start gaan met een specialisatie ergonomie. Het betreft een dagopleiding (dinsdag) over twee jaar. Het programma bestaat uit 10 modules. Deze bestaat uit een dag theorie, praktijk, toepassing en feedback. Inschrijven kan via volgende pagina: link VerV zat in de...
Lees meer

VerV buigt zich over normvoorstel NPR1813

De werkgroep kantoor van de VerV buigt zich over het normvoorstel van NPR1813. Deze norm rond bureaustoelen wordt vernieuwd en wil daarbij een bredere kijk op kantoorergonomie omvatten. Daarbij vertrekken ze vanuit verschillende soorten werkplekken (persoonsgebonden werkplek, flexibele werkplek,...
Lees meer

Internationale RSI dag

Dit jaar is 29 februari "International RSI Awareness Day". Met deze dag wil men RSI wereldwijd extra in de kijker zetten. RSI staat voor Repetitive Strain Injury, de overkoepelende naam voor overbelastingsklachten aan de bovenste ledematen (nek, schouders, arm, elleboog, pols,...). Ook in België...
Lees meer

Publi - Optimaal werken

Optimaal werken in een uitgebalanceerde omgeving We bewegen te weinig. En ja dat weten we allemaal wel. We staan op, gaan naar de auto, naar ons bureau, naar de auto, naar de bank en dan weer naar bed. Voor veel mensen een herkenbaar patroon op een doordeweekse dag. We wandelen misschien een...
Lees meer

Start nieuwe Vlaamse Ergonomie Vereniging - VerV

De Vlaamse Ergonomie Vereniging is gegroeid uit de Nederlandstalige vleugel van BES. De dynamiek die de voorbije jaren werd opgebouwd, wordt verdergezet in een zelfstandig netwerk. Op deze manier kunnen een aantal specifieke doelen duidelijker gerealiseerd worden: - uitwisselen van kennis en...
Lees meer