Verslag "Risicoanalyse in de zorgsector"

Op 14 juni vond de studiedag "Risicoanalyse in de zorgsector" plaats in de gebouwen van Securex te Aalst. Nico Knibbe was als expert uitgenodigd om te komen spreken over de Tilthermometer en Rugradar binnen de ruimere context van de ISO 12996 norm over het manueel verplaatsen van patiënten in de gezondheidssector. De presentatie en een verslag van deze boeiende studiedag met links naar de gebruikte bestanden kan u hieronder vinden.

Presentatie Nico Knibbel (Locomotion)

Risicoanalyse verplaatsen van patiënten
De risico-evaluatie van het manueel verplaatsen van patiënten staat in België nog in zijn kinderschoenen. Best zou een aanpak op nationaal niveau afgesproken worden. In Amerika heeft men dit gedaan aan de hand van algoritmes. Voor elke transfertaak is een beslissingsboom ontwikkeld die aangeeft in functie van de capaciteiten van de patiënt wat de aangewezen manier van verplaatsen is. In Engeland gaat men de werkmethode van de verzorgende evalueren aan de hand van de REBA metode, Rapid Entire Body Assessment. De methode is vergelijkbaar met de RULA en veronderstelt dat men de werknemer gedurende een lange tijd volgt of op zijn minst alle verschillende activiteiten of taken evalueert. Dat vraagt dus tijd. In Italië werd de MAPO index ontwikkeld, waarin de fysieke belasting op afdelingsniveau wordt uitgedrukt in één cijfer. Op een half uur tijd kan men een beoordeling maken en laat één cijfer niet meteen zien waar de knelpunten juist zitten. In Nederland wordt gewerkt met de Tilthermometer. Er wordt afgetoetst of de vereiste hulpmiddelen in functie van de mobiliteit van de patiënt effectief gebruikt worden.

REBA - MAPO - Tilthermometer


Mobiliteitsklassen
De zelfstandigheid van de patiënt wordt uitgedrukt in mobiliteitsklassen. Oorspronkelijk was er een ruwe indeling in drie groepen: actief, passief en half-passief. Dit is uitgegroeid tot een indeling in vijf mobiliteitsklassen:
- A: actief
- B: actief, maar hulp nodig
- C: half-passief, heeft nog rompbalans
- D: half-passief, zonder rompbalans
- E: volledig passief
 

Praktijkrichtlijnen
Het concept in Nederland is dat men eerst praktijkrichtlijnen definieert en vervolgens de toepassing ervan evalueert aan de hand van de Tilthermometer voor verzorgende taken of de Rugradar voor ondersteunende taken. De praktijkrichtlijnen zijn biomechanische grenswaarden, die wetenschappelijk onderbouwd zijn. Tillen mag bvb. niet zwaarder dan 23 kg gebeuren. Deze grens is dan vertaald naar de praktijk toe, namelijk voor de transfer van bed naar zit is bij de half-passieve patiënt steeds een actieve tillift verist. De praktijkrichtlijnen zijn op nationaal niveau afgesproken en worden mee gedragen door de inspectie. In functie van de mobiliteit van de patiënt worden de nodige hulpmiddelen bij de verschillende transfers vastgelegd.

Praktijkrichtlijnen zorg (.pdf)
Praktijkrichtlijnen ondersteunende diensten (.pdf)

Tilthermometer
De tilthermometer is een risico-evaluatie op afdelingsniveau. Men deelt de patënten in volgens de verschillende mobiliteitsklassen, waardoor de vereiste hulpmiddelen volgens de praktijkrichtlijnen vastliggen. Het effectief gebruik hiervan wordt beoordeeld in de Tilthermometer. Het eindresultaat is een grafie die duidelijk maakt, waar de knelpunten zich bevinden.

Tilthermometer (.xls)

Rugradar
Voor de ondersteunende diensten is de Rugradar ontwikkeld. Ze voeren uiteenlopende taken uit, waarvoor er ook praktijkrichtlijnen zijn afgesproken. In een participatief overleg met de individuele werknemer wordt gekeken welke taken ze moeten uitvoeren met welke gewichten en krachten. De evaluatie kan subjectief gebeuren door te vragen of dit beter kan ofwel objectief door af te toetsen aan de praktijkrichtlijnen. Het eindresultaat wordt uitgedrukt in een radar. Op individueel niveau zou dit zijn welke taken zich respectievelijk in een groene, gele of rode zone bevinden. Op functieniveau kan men het aantal mensen aanduiden die subjectief of objectief negatief scoren of de verschillende risico's.

Rugradar (.pdf)

Interventies en opleidingen
Om de fysieke belasting te verminderen, bestaan er vele hulpmiddelen. Deze staan opgelijst in een databank die vrij te raadplegen is via onderstaande link. In functie van de mobiliteit van de patiënt wordt een opsomming gegeven van de mogelijke hulpmiddelen voor een gekozen transfer of verzorgingstaak. Een andere maatregel is opleiding van de verplaatsingstechnieken. Een overzicht van alle technieken met bijhorend filmpje zijn handige hulpmiddelen tijdens opleidingen om de technieken correct aan te leren.
Een andere tool die ontwikkeld werd zijn e-lerarning modules waarin men zijn verworven kennis zelf kan evalueren door het invullen van zeer praktische vragen over bijvoorbeeld het gebruik van glijzeilen. Zo zijn er verschillende modules ontwikkeld die op een speelse en doortastende manier kennis bevragen.

https://www.goedgebruik.nl/
https://www.free-learning.nl/

De studiedag was een voltreffer met een volledig gevulde zaal. Nico Knibbe maakte zijn rol als expert waar op een zeer gemoedelijke en interactieve manier. Geen vraag was voor hem teveel. Steeds opvallend bij deelnemers aan studiedagen over de zorgsector is de passie en gedrevenheid waarmee ze spreken. Uitdaging zal zijn om een breed draagvlak te creëren zodat er ook in Vlaanderen/België een standaard aanpak kan groeien, dat dan als kader kan dienen voor de mensen op het terrein.

Verslag: Roeland Motmans

 

Nieuws

Webinar oplossingen ergonomie - 30/09

Oktober is de maand van de ergonomie! Daarbij zet VerV goede maatregelen in de kijker. Om de maand van de ergonomie af te trappen, organiseert VerV een webinar op 30/09 om 19u rond "oplossingen ergonomie". In functie van de verschillende ergonomische risico's zullen verschillende oplossingen...
Lees meer

Webinar "Telewerken in hybride context" - 22/09

Op de nationale telewerkdag op 22/09 om 13u organiseert VerV een bijhorende webinar rond het "telewerken in hybride context". Hybride werken wordt immers een nieuwe realiteit. Daarbij dient men binnen een team afspraken te maken voor het werken op kantoor, maar ook voor het werken thuis....
Lees meer

Portret Benny Heylens

Om te weten wie onze leden zijn en wat hen drijft, laten we elke nieuwsbrief iemand aan het woord. Deze keer is het de beurt aan Benny Heylens, preventieadviseur arbeidshygiëne en ergonomie bij Premed. Benieuwd naar zijn ervaringen en kijk op ergonomie? 1. Wie ben je, waar werk je, wat doe je? Ik...
Lees meer

Specialisatie ergonomie 2021

Op 28 september 2021 gaat de derde editie van de specialisatie opleiding ergonomie uiteindelijk van start. Dit is een organisatie van Odisee in samenwerking met VerV en KUL. Inschrijven is nog steeds mogelijk. De opleiding is opgebouwd uit 10 modules volgens de ergonomische risico's: tillen,...
Lees meer

Webinar Liberty Mutual Trekken en duwen

De nieuwe Snook tabellen zijn uit! Deze geven grenswaarden voor het manueel hanteren van lasten. Voor trekken en duwen gelden ze als referntie in de internationale normen. De webinar geeft uitleg over het onderzoek en hoe de ergonoom de formules in praktijk kan gebruiken. De nieuwe formules van...
Lees meer

Ergoday zorg 2021

De Ergoday zorg vindt dit jaar nog online plaats op 22 oktober 2021. Het programma biedt voor elk wat wils.  Schrijf je hier gratis in! Programma: 13u00 Turn-Only-Once zorgconcept            Jo Declercq, ComfortCare 14u00 VerV Tilthermometer in elektronisch...
Lees meer

Bouwen aan een ergonomiecultuur

De risicoanalyse is een belangrijke tool om te evolueren van een reactieve naar een proactieve ergonomiecultuur. Door structureel de ergonomische risico’s van alle werkposten of taken te kwantificiren, pakt men fysieke overbelasting aan nog voor de klachten zich manifesteren. In de...
Lees meer

Praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie

VerV, de beroepsvereniging voor ergonomie, heeft een praktijkrichtlijn ontwikkeld die aan de hand van 5 stellingen beschrijft hoe de risicoanalyse ergonomie er uitziet, welke elementen ze bevat en welke actoren betrokken zijn. "Een risicoanalyse ergonomie is een kompas naar gezond en efficiënt...
Lees meer

Directives pratiques: Analyse des risques ergonomiques

VerV, l’association professionnelle de l’ergonomie, a élaboré une directive pratique, qui décrit en 5 points à quoi ressemble une analyse des risques ergonomiques, quels sont ses composants et qui sont les acteurs impliqués. ...
Lees meer

Webinar "praktijkrichtlijn risicoanalyse ergonomie" - 29/06

Naar aanleiding van de nieuwe praktijkrichtlijn "Risicoanalyse Ergonomie" organiseerde VerV op 29/06 een webinar om meer toelichting te geven over de vijf stellingen en hoe ze tot stand kwamen. De risicoanalyse ergonomie onderscheidt 12 ergonomische risico's Een participatieve aanpak zorgt voor...
Lees meer